Έρευνα: Γιώργος Καρέλας

Κείμενο: Πιερ Κοσμίδης

Δικαίωση ζητούν οι 70 περίπου Έλληνες όμηροι, οι οποίοι πνίγηκαν στο ναυάγιο του Galilea το 1942, μαζί με 1000 περίπου Ιταλούς.

Οι περισσότεροι από τους 70 αυτούς συμπατριώτες μας, ξεχάστηκαν παντελώς μέσα στη δίνη του πολέμου.Ο ερευνητής Γιώργος Καρέλας και το www.ww2wrecks.com αναζητούν πληροφορίες για τους αδικοχαμένους αυτούς ανυπότακτους Έλληνες για να τιμηθούν όπως τους αξίζει και να βγουν τα ονόματά τους από τη λήθη.

Στις 28 Μαρτίου συμπληρώνονται 84 χρόνια από τη βύθιση του Ιταλικού Μεταγωγικού Galilea.

Στο ναυάγιο του Galilea σύμφωνα με ιστορικές πηγές και την έρευνα του διακεκριμένου ‘Ελληνα ερευνητή και συγγραφέα Γιώργου Καρέλα οι Έλληνες όμηροι ήταν συνολικά 57 έως 70 άτομα.

Από την πρώτη δημοσίευση του σχετικού άρθρου το 2019 όπου ο Γιώργος Καρέλας είχε ταυτοποιήσει μόλις δύο επιζώντες και έναν νεκρό Έλληνα, η λίστα έχει συμπληρωθεί με κάποια ακόμα πιθανά ονόματα.

Από την έρευνα προκύπτει ότι οι Έλληνες όμηροι ήταν αντιστασιακοί ή ύποπτοι για αντιστασιακή δράση κατά των κατακτητών.

Στο ναυάγιο ίσως χάθηκαν και Έλληνες που φέρονται ως αγνοούμενοι την περίοδο του ναυαγίου ή και πιθανώς εκτελεσθέντες κάποια στιγμή στη διάρκεια του πολέμου, λόγω του ότι δεν μαθεύτηκε ποτέ κάτι για το τι απέγιναν.

Για τη δικαίωση των Ελλήνων και Ελληνίδων που χάθηκαν στο ναυάγιο, αναζητούμε πιθανά ονόματα ή περιοχές για να κάνουμε μια πιο ολοκληρωμένη έρευνα.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη έρευνα σε μια μαρτυρία-αναφορά του καραμπινιέρου Domenico Oreste που βρέθηκε πρόσφατα αναφέρεται πως μόνο δύο από τους 28 αιχμαλώτους Έλληνες επέζησαν και 9 από τους 53 πολίτες (πιθανώς Έλληνες πολιτικοί κρατουμένοι). Αυτή η αναφορά ίσως αναφέρεται σε 28 Έλληνες στρατιωτικούς που επίσης επέβαιναν στο πλοίο.

Ιστορικό Πλαίσιο:
Οι όμηροι επιβιβάστηκαν στον Πειραιά και την Πάτρα.
Το πλοίο μετέφερε τη μεραρχία αλπινιστών Julia (τάγμα Gemona).
Η βύθιση έγινε από το υποβρύχιο HMS Proteus ανοιχτά των Αντιπαξών. Περισσότεροι από 1000 άνθρωποι πνίγηκαν. Επέζησαν μόλις 279 άτομα, κυρίως όσοι βρίσκονταν στο κατάστρωμα. 

Galilea: The 1942 shipwreck that took the lives of over 1,000 Italians

Η διαδρομή των Ελλήνων ομήρων (κυρίως από τη Βοιωτία και τη Μαγνησία) προς το μοιραίο πλοίο Galilea το Μάρτιο του 1942, αποτελεί μια από τις λιγότερο φωτισμένες πτυχές της Κατοχής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των ερευνητών, η διαδρομή των Ελλήνων ομήρων, μέχρι τον πνιγμό τους στο ναυάγιο, ήταν πιθανότατα η ακόλουθη :

1. Η Σύλληψη και η Συγκέντρωση
Οι όμηροι συνελήφθησαν από τις ιταλικές αρχές κατοχής ως αντίποινα ή ως ύποπτοι για αντιστασιακή δράση στις περιοχές της Θήβας , της Λιβαδειάς και του Βόλου. Αρχικά οδηγήθηκαν σε τοπικά κρατητήρια και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στην Αθήνα, πιθανότατα στις φυλακές Αβέρωφ ή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Χαϊδάρι, που χρησιμοποιούσαν οι Ιταλοί πριν το παραδώσουν στους Γερμανούς.

2. Η Μεταφορά στον Πειραιά
Στις 27 Μαρτίου 1942, οι περίπου 50-70 Έλληνες όμηροι ανάμεσά τους και 6 γυναίκες (ο πιθανότερος αριθμός γυναικών μιας και δεν υπάρχει βεβαιότητα γενικά ως προς τον αριθμό των Ελλήνων) οδηγήθηκαν στο λιμάνι του Πειραιά. Εκεί επιβιβάστηκαν στο Galilea υπό την επιτήρηση 12 Ιταλών καραμπινιέρων.

3. Το Ταξίδι μέσω Κορινθιακού
Το πλοίο αναχώρησε από τον Πειραιά, πέρασε από το Λουτράκι αφού διέσχισε τη Διώρυγα της Κορίνθου. Στο Λουτράκι επιβιβάστηκαν τα τμήματα της ιταλικής μεραρχίας αλπινιστών “Julia ” (Τάγμα Gemona), που επέστρεφαν στην Ιταλία μετά την κατάκτηση τελικά της Ελλάδας με την επέμβαση των Γερμανών.

4. Η Αναχώρηση από την Πάτρα
Το Galilea έφτασε στην Πάτρα , όπου ενώθηκε με μια μεγάλη νηοπομπή, που περιλάμβανε τα πλοία Crispi , Italia, Piemonte και , Viminale. Τα πλοία αυτά συνόδευαν το διασκευασμένο επιβατικό Citta di Napoli τα τορπιλοβόλα San Martino, Castelfidtardo, Mosto and Bassini και το Αντιτορπιλικό Sebenico. To τελευταίο μαζί με το τορπιλοβόλο San Martino συνάντησε το κονβόι στην περιοχή της Ιθάκης, διέθετε δε και ανθυποβρυχιακό σόναρ για προστασία της νηοπομπής. Η νηοπομπή απέπλευσε από την Πάτρα το μεσημέρι της 28ης Μαρτίου 1942 με προορισμό το Μπάρι της Ιταλίας.

5. Το ναυάγιο
Το πλοίο τορπιλίστηκε στις 22:50 εκείνης της νύχτας από το βρετανικό υποβρύχιο HMS Proteus ανοιχτά των Αντιπαξών. Λόγω της έκρηξης, οι στεγανές πόρτες έκλεισαν αυτόματα, παγιδεύοντας τους Έλληνες ομήρους και εκατοντάδες Ιταλούς στα κάτω καταστρώματα, με αποτέλεσμα να πνιγούν σχεδόν όλοι.

Ακολουθούν επιπλέον ονόματα που έχουν καταγραφεί από τον Γιώργο Καρέλα:
.

Κολοκυθάς Ευάγγελος του Ιωάννη επιβεβαιωμένα χάθηκε στο ναυάγιο: Από το Μάζι (σημερινό Κάστρο) Βοιωτίας.
Κανζιέλιος Εμμανουήλ: Από τη Θήβα. Φαίνεται πως επέζησε από το ναυάγιο
Κακινικάκος Χρήστος του Αβραάμ: Από τον Βόλο. Φαίνεται πως επέζησε από το ναυάγιο
Πιθανότατα στο πλοίο επέβαιναν και οι κάτωθι:
Κορογιάννος Χρήστος: Από το Μάζι Βοιωτίας, συχωριανός του παραπάνω αναφερομένου Ευάγγελου Κολοκυθά
Λεμονής Λουκάς: Από τη Βοιωτία.
Μουργελάς Κωνσταντίνος: Από τη Βοιωτία.
Μπασιάκος Σπυρίδων: (Αναφέρεται σε τοπικά αρχεία της Βοιωτίας).
Σύρος Δημήτριος: Από τη Θήβα.

Ανώνυμες Γυναίκες: Αναφέρεται η παρουσία 6 γυναικών πολιτικών κρατουμένων, των οποίων τα ονόματα δεν έχουν μέχρι στιγμής ταυτοποιηθεί. Κάποιες ενδέχεται να συνδέονταν με την αντιστασιακή δράση στην περιοχή της Θεσσαλίας (συμπεριλαμβανομένης και της Μαγνησίας).

Οι όμηροι από τη Βοιωτία συνελήφθησαν πιθανώς ως αντίποινα για τη δράση των πρώτων αντιστασιακών ομάδων στην περιοχή του Ελικώνα και του Παρνασσού. Περιγράφονται ως «πολιτικοί κρατούμενοι» που μεταφέρθηκαν σιδηροδρομικώς από τη Βοιωτία στον Πειραιά πριν την επιβίβαση στο μοιραίο πλοίο.

Οι Μαγνήσιοι όμηροι πιθανότατα ήταν μια μικρότερη υπο-ομάδα που ενώθηκε με τους υπόλοιπους στις φυλακές της Αθήνας (πιθανότατα στις φυλακές Αβέρωφ) πριν την τελική μεταφορά στον Πειραιά.