Έρευνα, τεκμηρίωση, συγγραφή: ΑΛΕΞΙΟΣ ΣΤ. ΜΕΧΤΙΔΗΣ

Στο Μακεδονικό Μέτωπο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου συνυπήρξαν αρκετοί στρατοί της Αντάντ  (Βρετανοί, Γάλλοι,  Σέρβοι, Ρώσοι και Ιταλοί [1]) με πολλές εθνικότητες στα στρατεύματα τους. Ανάμεσά τους Ινδοί με τις βρετανικές δυνάμεις. Χρησιμοποιήθηκαν, κυρίως ως βοηθητικοί  (σε μεταγωγικά σώματα, ως οδηγοί πυροβολικού), αλλά, προς το τέλος του πολέμου επιχείρησαν και ινδικά τάγματα πεζικού, τα οποία αντικατέστησαν και ενίσχυσαν βρετανικές ταξιαρχίες πεζικού.

Οι Σύμμαχοι της Αντάντ (Εγκάρδια ή Τριπλή Συνεννόηση) έσπευσαν να στείλουν στρατεύματα στην ουδέτερη Ελλάδα στις αρχές Οκτωβρίου του 1915  στο Μακεδονικό Μέτωπο (Μέτωπο της Θεσσαλονίκης) μετά την επίθεση των Κεντρικών Δυνάμεων στην Σερβία και τον φόβο κατάρρευσης της χώρας αυτής. Ανάμεσα στις δυσκολίες των επιχειρήσεων στο μέτωπο αυτό ήταν η ανυπαρξία υποδομών, όχι μόνο στην ενδοχώρα της, αλλά και στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Είναι χαρακτηριστικό, ότι ο μοναδικός δρόμος για φορτηγά (lorry road) στη περιοχή του βρετανικού XVI Σώματος Στρατού, αυτός από Θεσσαλονίκη για Σέρρες, είχε κυριολεκτικά διαλυθεί από την υπερβολική κίνηση και οι Βρετανοί χρησιμοποιούσαν σε καθημερινή βάση περίπου 1000 εργάτες για να τον διατηρήσουν σε μία ικανοποιητική κατάσταση.

Έτσι όσον αφορά τον εφοδιασμό και τις μεταφορές,  η έλλειψη δρόμων οδήγησε το  διοικητή των βρετανικών στρατευμάτων στρατηγό Μαχόν να ζητήσει, από το Νοέμβριο του 1915,  νέα ορεινή σύνθεση (pack transport) στα βρετανικά μεταγωγικά. Δηλαδή αντικατάσταση των διτρόχων οχημάτων (κάρα ή αραμπάδες) με μουλάρια, κάτι που, τελικά, επετεύχθη οκτώ μήνες αργότερα.

Εν τω μεταξύ, στο μέτωπο της Καλλίπολης και στη Λήμνο υπήρχαν ινδικά σώματα μεταφορών, ενώ σχεδιάζετο η αποχώρηση των στρατευμάτων της Αντάντ από το μέτωπο αυτό. Η ανάγκη χρήσης μεταφορικών μέσων στο καινούργιο μέτωπο οδήγησε τους επιτελείς να  αποφασίσουν να τα μεταφέρουν άμεσα στη Θεσσαλονίκη, μετά από ελάχιστη ξεκούραση στην Ίμβρο και τη Λήμνο. Μάλιστα η Ινδική Εκστρατευτική Δύναμη G, στην οποία ανήκαν διοικητικά, το έμαθε αρκετά αργότερα «για λόγους ασφαλείας» .

1916

Τα πρώτα [2] ινδικά στρατεύματα στο Μακεδονικό Μέτωπο φαίνεται ότι ήταν το μεταγωγικό σώμα 3^ο Σώμα Ημιόνων (Ταξιαρχίας Ιππικού) (3^rd [Cavalry Brigade] Mule Corps, αναφέρεται και ως 3^rd Mule Cart Train), το οποίο αποβιβάσθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 1 Ιανουαρίου 1916 και εγκαταστάθηκε στην Οδό Μοναστηρίου.  Διοικητής του ήταν ο  Λοχαγός του  Σώματος Εφοδιασμού και Μεταφορών του Ινδικού Στρατού Ουίλκινσον (Captain GH Wilkinson, Supply and Transport Corps,/Indian Army) και διέθετε έναν Βρετανό αξιωματικό, έναν Ινδό αξιωματικό, τέσσερις Βρετανούς υπαξιωματικούς, 557 Ινδούς υπαξιωματικούς και οπλίτες, 15 πόνυ ιππασίας, 864 ημιόνους και 400 δίτροχα μεταγωγικά [3]. Ξεκίνησε τις επιχειρήσεις αμέσως, αλλά στις 6 Ιανουαρίου γερμανικά αεροπλάνα βομβάρδισαν την κατασκήνωσή του, χωρίς ζημιές και θύματα όμως, αφού οι βόμβες έπεσαν 200 μέτρα βόρεια.

Παράλληλα με το σώμα αυτό, τρεις Ινδικές Πυροβολαρχίες Ορεινού Πυροβολικού (2^nd, 5^th and 7^th Mountain Artillery Batteries, Royal Garrison Artillery [RGA]) αναφέρονται ρητά ότι στάλθηκαν από τη Γαλλία στο Μακεδονικό Μέτωπο τον Δεκέμβριο του 1915. Εικάζουμε ότι έφτασαν στη Θεσσαλονίκη τον Ιανουάριο του 1916 [4].

Στις 16 Ιανουαρίου αποβιβάστηκαν τρεις άλλες μεταγωγικές μονάδες : 31^ο Σώμα Ημιόνων  (31^st Mule Corps), Σώμα Μεταφορών Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας Μπαράτπουρ (Bharatpur Imperial Service Transport Corps) και Σώμα Μεταφορών Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας Ιντόρ (Indore Imperial Service Transport Corps).

Το 31^ο Σώμα ευρίσκετο στον Μούδρο μέχρι τις 8 Ιανουαρίου και είχε χρησιμοποιηθεί στις επιχειρήσεις της Καλλιπόλεως, όπως και τα άλλα δύο σώματα τα οποία αποβιβάστηκαν την ίδια ημέρα. Είχε διοικητή τον Λοχαγό του Σώματος Εφοδιασμού και Μεταφορών του Ινδικού Στρατού Σάρτζεντ (Captain AEE Sargent MC, Supply and Transport Corps, Indian Army)  και αποτελούτο από τέσσερις ίλες (troop). Η κάθε ίλη διέθετε 108 ημίονους και 50 δίτροχα, ενώ οι τέσσερις ίλες του Μπαράτπουρ και Ιντόρ υπάγοντο στο 31^ο Σώμα επιχειρησιακά, ενώ διοικητικά στα αντίστοιχα κρατίδιά τους [5]. Ο μοναδικός άλλος Βρετανός του 31^ου ήταν ο Υπολοχαγός της Εφεδρείας Αξιωματικών του Ινδικού Στρατού Ρότζερ (Lieutenant GB Roger, Indian Army Reserve of Officers). Το σώμα αυτό ξεκίνησε τις επιχειρήσεις στις 14.

Το Σώμα Μεταφορών Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας Μπαράτπουρ και το Ιντόρ ήταν εμπειροπόλεμα σώματα τα οποία είχαν υπηρετήσει στη Γαλλία και την Καλλίπολη. Μάλιστα το Μπαράτπουρ έχασε 110 ημίονους από τουρκικό πυροβολικό στον ανεφοδιασμό της βρετανικής 10^ης Μεραρχίας στη Καλλίπολη. Διοικητής του Μπαράπτουρ ήταν ο Ινδός Αντισυνταγματάρχης Κίσεν Σινγκ (Lieutenant Colonel Kishen Singh) ενώ ο Βρετανός Ταγματάρχης Γουότσον (Major JH Watson, 13^th Duke of Connaught’s Lancers [Watson’s Horse]) ήταν «έτοιμος να του προσφέρει συμβουλές και βοήθεια σε περίπτωση που ο Διοικητής θα του το ζητούσε» ως Αξιωματικός του Ινδικού Στρατού σε Ειδική Υπηρεσία (Indian Army Special Service Officer (SSO)», όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν έγραφα. Όταν αποβιβάστηκε το σώμα αυτό διέθετε 172 άνδρες, εννέα άλογα και 216 ημίονους. Εγκαταστάθηκε στα στρατόπεδα της Καλαμαριάς (Kalamaria Camp) και στις 12 ξεκίνησε μεταφορές από την Καλαμαριά (Kalamaria Camp) στον Χορτιάτη, ενώ στις αρχές του Φεβρουαρίου παρέλαβε και 100 δίτροχα.

Το Σώμα Μεταφορών Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας Ιντόρ είχε διοικητή τον Ινδό Ταγματάρχη Λουφτ Αλί Καν (Major Luft Ali Khan) και SSO τον Ταγματάρχη Ακμπάρ Καν (Major Nawab Mohamed Akhbar Khan) [6]. Το σώμα αυτό διέθετε πέντε Ινδούς αξιωματικούς, 132 Ινδούς υπαξιωματικούς και οπλίτες, 12 τεχνικούς, 23 ακολούθους, 14 πόνυ ιππασίας και 216 ημίονους. Τις πρώτες 10 ημέρες στη Θεσσαλονίκη τις πέρασε στην Καλαμαριά και μετά εγκαταστάθηκε στον Χορτιάτη. Στις 22 Ιανουαρίου μετακινήθηκε στον Άγιο Βασίλειο (στη Λίμνη Κορώνεια) για να υποστηρίξει τη βρετανική 27^η Μεραρχία, ενώ τον Φεβρουάριο παρέλαβε 100 δίτροχα.

Έτσι, μέχρι τον Δεκέμβριο του 1916 υπήρχαν, σύμφωνα με εξακριβωμένες πληροφορίες, τέσσερις μονάδες Ινδικού Σώματος Διτρόχων Κάρων ελκόμενα από ημόνους (Indian Mule Cart Corps).

Όσον αφορά τις εισηγήσεις μετατροπής των βρετανικών μεταγωγικών σε ημιονικά, το Υπουργείο Στρατιωτικών (War Office) τις δέχθηκε, τελικά, στις 11 Ιουλίου 1916 (οκτώ μήνες αργότερα) και έτσι η Βρετανική Στρατιά της Θεσσαλονίκης (British Salonika Army) θα χρειαζόταν 15.000 μουλάρια [7]. Σε αυτόν τον αριθμό, όμως, δεν υπολογίστηκε η μετατροπή των μονάδων πυροβολικού των 18 λιβρών σε ορεινή σύνθεση, ούτε ένα 10% παραπάνω ως φθορά, ενώ οι Βρετανοί είχαν ήδη υποσχεθεί 4,000 στους Σέρβους, οι οποίοι αναδιοργάνωναν τον στρατό τους στη Χαλκιδική.

Ο σχεδιασμός προέβλεπε προμήθεια 6.500 μουλαριών από την Αίγυπτο [8], 2.500 από το Ηνωμένο Βασίλειο, 2.000 από την Κύπρο, κάτι που υπολειπόταν κατά πολύ από τον αρχικό αριθμό, ενώ μέχρι τον Μάιο είχαν φτάσει 4.000 μουλάρια στη Θεσσαλονίκη. Τελικά οι Σέρβοι έλαβαν κάποια από τα κυπριακά μουλάρια, τα οποία ήταν αρκετά μικρά για τις βρετανικές ανάγκες, η βρετανική διοίκηση στην Αίγυπτο απέστειλε πολλά περισσότερα και, επίσης, οι Βρετανοί προμηθεύτηκαν μουλάρια από την Αμερική. Οι Γάλλοι, οι οποίοι ήδη είχαν 12.000 μουλάρια στην Θεσσαλονίκη, ακολούθησαν παρόμοια ορεινή σύνθεση στις μεραρχίες τους.

Το φθινόπωρο του 1916 ολοκληρώθηκε, σε μεγάλο βαθμό, η αλλαγή των μεταγωγικών σε ορεινή σύνθεση (pack transport), αλλά η χρησιμοποίηση, όμως, περισσοτέρων κτηνών σε σχέση με την προηγούμενη σύνθεση μονάδων απαιτούσε και μεγάλο αριθμό καραγωγέων και ημιονηγών εις βάρος της μάχιμης δύναμης.  Για παράδειγμα κάθε βρετανική μεραρχία θα είχε 1.676 μουλάρια με 1.232 ημιονηγούς [9].

1917

Στις αρχές του 1917, όμως, το Υπουργείο Στρατιωτικών σκεφτόταν να αλλάξει  τη σύνθεση μεταφορών των Βρετανών στο Μακεδονικό Μέτωπο, λόγω της έλλειψης μάχιμων Βρετανών και λόγω των αναγκών του  μετώπου της Αιγύπτου-Παλαιστίνης σε κτήνη. Έτσι μέχρι και το τέλος της άνοιξης ο Στρατηγός Τζορτζ Μιλν (George Francis Milne, διοικητής πρώτα του XVI Σώματος Στρατού και, μετά, της Βρετανικής Στρατιάς Θεσσαλονίκης [British Salonika Army]) αναγκάστηκε να περιορίσει, καταρχάς, του Βρετανούς ημιονηγούς στις μεραρχίες. Για την ακρίβεια διατάχθηκε  να εξασφαλίσει 3.600 άνδρες (600 ανά μεραρχία και τους υπολοίπους από τα σώματα στρατού), παρόλη την κατάργηση των μεραρχιακών συζυγαρχιών (divisional ammunition column) με δύο μόνο συζυγαρχίες σώματος στρατού (corps ammunition columns) με την ίδια ακριβώς σύνθεση.

Παράλληλα ο Μιλν κανόνιζε με το σώμα εφοδιασμού (Army Service Corps) την αντικατάσταση των ημιονηγών και καραγωγέων του με Ινδούς, κάτι στο οποίο απάντησε το Υπουργείο Πολέμου λέγοντας «Δεν αντιτιθέμεθα στην αντικατάσταση αυτών [των 3.600] των ανδρών με ντόπιους ή με άλλους μη Βρετανούς και σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε Ινδούς για να αντικαταστήσουμε τους Βρετανούς σε δέκα επικουρικούς ιππήλατους λόχους μεταφορών (auxiliary horse-transport company)».

Οι αλλαγές αυτές ολοκληρώθηκαν στις 25 Μαρτίου 1917 [10], αλλά οι Πρώτη και Δεύτερη Μάχες της Γάζας στην Παλαιστίνη στις αρχές Απριλίου ανάγκασαν τους βρετανούς επιτελείς να ζητήσουν 5.000 κτήνη έλξεως (μουλάρια) και 500 άνδρες των μεταφορών από το Μακεδονικό Μέτωπο. Έτσι οι Βρετανοί αναγκάστηκαν να μειώσουν τα κτήνη στις μεραρχιακές συζυγαρχίες και στα νοσηλευτικά τμήματα (field ambulance), ανέστειλαν τη δημιουργία δύο επικουρικών ιππήλατων λόχων μεταφορών και τα μεραρχιακά μεταγωγικά θα αποτελούνταν από ένα τμήμα ημιονικό και ένα τροχοφόρο.

 

Ο Μιλν διαμαρτυρήθηκε εντονότατα, τονίζοντας ότι ο εφοδιασμός των στρατευμάτων στη πρώτη γραμμή «καθίστατο  εξαιρετικά δυσχερής». Το Υπουργείο Στρατιωτικών τους απάντησε στις 10 Μαΐου ότι οι αλλαγές αυτές θα ήταν μόνιμες.

Υπήρχε και συνέχεια, όμως, της αφαίμαξης του ελάσσονος αυτού μετώπου από μέσα. Στις 5 Μαΐου ζητήθηκαν ακόμα 6.000 κτήνη για την Αίγυπτο τα οποία «πρέπει να αποσταλούν λίαν συντόμως». Μετά από διαπραγματεύσεις τα 6.000 έγιναν 4.500 και οι επιτελείς αφαίρεσαν από 750 μουλάρια από κάθε βρετανική μεραρχία. Έτσι τα μουλάρια των μεραρχιακών μεταγωγικών μειώθηκαν στο μισό (τα ελάσεως από 1508 σε 745 και τα ημιονικά από 1040 σε 521).

Τις ελλείψεις αυτές οι βρετανοί επιτελείς του Μακεδονικού Μετώπου προσπάθησαν  να τις αντιμετωπίσουν με την επάνδρωση μεταγωγικών σωμάτων, αλλά και μεταγωγικών πυροβολικού, κυρίως με Ινδούς, Κρητικούς, Κυπρίους, «Μακεδόνες», Μαλτέζους.  Το πρόβλημα, όμως, της έλλειψης οδηγών, καραγωγέων και ημιονηγών θα ταλάνιζε μέχρι το τέλος του πολέμου τους Βρετανούς.

1918

Το βρετανικό Υπουργείο Στρατιωτικών  ενημέρωσε τον Ινδικό Στρατό από τις 21 Απριλίου του 1918 ότι θα πρέπει ινδικά τάγματα να αντικαταστήσουν βρετανικά στις τέσσερις μεραρχίες στο μέτωπο και ότι αυτό απαιτούσε 32 τάγματα πεζικού και 4 σκαπανέων. Αυτό επειδή οι ανάγκες για μάχιμα στρατεύματα στο μέτωπο της Γαλλίας ήταν πάρα πολύ μεγάλες.

Τον Αύγουστο του 1918 οι διεργασίες για την «Ινδιανοποίηση» (Indianisation) της Βρετανικής Στρατιάς Θεσσαλονίκης είχαν προχωρήσει αρκετά, σε βαθμό, μάλιστα, κατά τον οποίο θα γινόταν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό και πού πιο γρήγορα από ότι στην Παλαιστίνη, όπου είχε εφαρμοστεί για πρώτη φορά το σχέδιο αυτό. Βέβαια οι Βρετανοί επιτελείς σχεδίαζαν την εφαρμογή αυτού του σχεδίου για την άνοιξη του 1919.

Το σχέδιο προέβλεπε τη σύνθεση των (βρετανικών) ταξιαρχιών πεζικού με ένα βρετανικό και τρία ινδικά τάγματα, έτσι ώστε 24 βρετανικά τάγματα των τεσσάρων μεραρχιών να σταλούν στη Γαλλία. Τα ινδικά τάγματα πεζικού θα αποτελούντο από 800 έως 1000 άνδρες «με τουλάχιστον έξι μήνες υπόλοιπο υπηρεσίας», ενώ «στο σύνολο των 40 ταγμάτων πεζικού τα οποία θα συγκροτηθούν στις Ινδίες από 1 Ιουνίου 1918 έως 31 Μαΐου 1919 για το Μακεδονικό Μέτωπο, θα αποσπαστούν 20 Βρετανοί αξιωματικοί και 16 Βρετανοί υπαξιωματικοί εκπαιδευτές σε καθένα από αυτά». Στο πεδινό πυροβολικό οι πυροβολητές και οι οδηγοί θα παρέμεναν Βρετανοί, όλες, όμως, οι άλλες ειδικότητες θα ήταν Ινδοί.

Στο βαρύ πυροβολικό 75 % των ανδρών θα παρέμεναν Βρετανοί και το 25% θα ήταν Ινδοί. Οι βρετανικές ορεινές πυροβολαρχίες θα «ινδιανοποιούταν» επίσης, οι 13 πεδινοί λόχοι μηχανικού και οι επτά λόχοι μεταφοράς θα αντικαθίσταντο από λόχους ινδών Sappers and Miners και Indian Corps of Transport and Supply και στους λόχους πολυβόλων οι πολυβολητές θα παρέμεναν Βρετανοί ενώ οι οδηγοί θα ήταν Ινδοί. Το Υπουργείο Στρατιωτικών «θα επιθυμούσε τα τάγματα πεζικού να αποτελούνται από έμπειρους στρατιώτες, καθώς θα πρέπει να λάβουν μέρος σε επιχειρήσεις αμέσως μόλις αφιχθούν στο μέτωπο». Βέβαια η ταχεία κατάρρευση της Βουλγαρίας δεν επέτρεψε στα τάγματα αυτά να λάβουν μέρος σε επιχειρήσεις τελικά.

Ο Μιλν διετάχθη στις 1 Σεπτεμβρίου να στείλει 221 «επιλεγμένους» αξιωματικούς όλων των όπλων και σωμάτων στην Αίγυπτο για εκπαίδευση με ινδικά στρατεύματα, εν’ όψει των αλλαγών που προαναφέραμε. Αυτοί θα αντικαθίσταντο με άλλους από τη Μεγάλη Βρετανία. Οι στρατιές της Αντάντ στο Μακεδονικό Μέτωπο προετοιμάζοντο για μεγάλες επιθετικές επιχειρήσεις εκείνη την εποχή και η έλλειψη αυτών των αξιωματικών θα ήταν σοβαρή, κάτι που κατάλαβαν οι επιτελείς, οι οποίοι ακύρωσαν τη διαταγή αυτή τρεις ημέρες μετά.

Την περίοδο αυτή (14 Σεπτεμβρίου 1918) υπήρχαν τέσσερις μονάδες του Ινδικού Σώματος Ημιόνων (Indian Mule Corps) στη διάταξη μάχης της Βρετανικής Στρατιάς της Θεσσαλονίκης.

Ο στρατηγός Μιλν συνέχιζε να πιέζει τους επιτελείς στη Μεγάλη Βρετανία για ενισχύσεις με Βρετανούς ή με Ινδούς. Στις 20 Σεπτεμβρίου επέμενε πως οι τέσσερις βρετανικές μεραρχίες είχαν, ουσιαστικά, τη δύναμη δύο μόνο και ότι «επρόκειτο περί σκελετωμένων μεραρχιών, οι οποίες έδιναν εντύπωση λανθασμένη, αφού δεν θα μπορούσαν να ανταποκριθούν σε επιχειρήσεις πέραν των δυνατοτήτων τους». Αυτά συνέβησαν πριν οι Βρετανοί μάθουν για την βουλγαρική υποχώρηση ανατολικά του Αξιού (περιοχής ευθύνης βρετανοελληνικών δυνάμεων), οπότε η Αντάντ θα έπρεπε να τους καταδιώξει.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου το βρετανικό πεζικό αντιμετώπισε μία έλλειψη προσωπικού τόσο μεγάλη ώστε η 22η Μεραρχία και μία ταξιαρχία της 26ης δεν μπορούσαν να συμμετέχουν πια σε επιχειρήσεις, εκτός εάν, πρώτα, αποσύροντο στην εφεδρεία για κάποιο διάστημα. Και αυτό λόγω των σοβαρών απωλειών και της ελλείψεως ενισχύσεων.

Το βρετανικό Υπουργείο Στρατιωτικών απάντησε στις 21 Σεπτεμβρίου στα αιτήματα του Μιλν «λόγω του ότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε Βρετανούς οπλίτες,  θα επιταχύνουμε την αποστολή ινδικών ταγμάτων, ελπίζοντας τα πρώτα να φτάσουν τη τρίτη εβδομάδα του Οκτωβρίου». Τελικά στις 25 Οκτωβρίου τα ινδικά τάγματα πεζικού 2/6^th Gurkhas, 24^th Punjabis, 2/Rajputs, 31^st Punjabis και το 2/39^th Garwhals έφτασαν στη Θεσσαλονίκη και διατέθηκαν στις βρετανικές 65^η, 66^η, 67^η Ταξιαρχίες της 22^ης Μεραρχίας και στις  83^η και 84^η Ταξιαρχίες της 28^ης Μεραρχίας αντιστοίχως. Την περίοδο αυτή οι βρετανικές μεραρχίες ευρίσκοντο στα σύνορα με την Τουρκία ή στην Βουλγαρία [11].

Τελικά, στο τέλος του πολέμου η «Ινδιανοποίηση» της Βρετανικής Στρατιάς Θεσσαλονίκης έγκειτο απλά στην αντικατάσταση Βρετανών με Ινδούς οδηγούς στις συζυγαρχίες πυρομαχικών (ammunition column), κάτι που είχε ολοκληρωθεί τον Ιούλιο. Αυτό συνέβη και στο ιππήλατο (Royal Horse Artillery) και στο πεδινό πυροβολικό (Field Artillery). Οι περισσευούμενοι Βρετανοί μετατέθηκαν στις πυροβολαρχίες του μεραρχιακού πυροβολικού.

Στις 7 Νοεμβρίου οι 83^η και 84^η Ταξιαρχίες, με τα δύο ινδικά τάγματα πεζικού τους και απόσπασμα Ινδικού Σώματος Ημιόνων (Indian Mule Corps) αναχώρησαν από τη Θεσσαλονίκη για να αναλάβουν την άμυνα των Δαρδανελλίων. Τέθηκαν υπό τον Αντιστράτηγο Ουίλσον (Lieutenant-General HFM Wilson), διοικητή του ΧΙΙ Σώματος Στρατού, ο οποίος μόλις είχε ονομαστεί Γενικός Διοικητής Συμμαχικών Δυνάμεων Καλλιπόλεως και Βοσπόρου  (GOC Allied Forces Gallipoli and Bosporus). Άλλα ινδικά τάγματα πεζικού θα αναλάμβανα έργο στη Βουλγαρία, Θράκη και Τουρκία μεταπολεμικά.

Ένδεκα ινδικά τάγματα πεζικού ευρίσκοντο στη Μακεδονία στα τέλη Οκτωβρίου, ενώ από το Νοέμβριο του 1918 υπήρχαν 12. Συνολικά 36 θα χρησιμοποιούντο στην περιοχή.

Ως παράδειγμα ενός τέτοιου ινδικού τάγματος πεζικού, θα ασχοληθούμε με το 2^nd Battalion/4^th Gurkha Rifles, το οποίο στις 15 Νοεμβρίου σαλπάρισε από την Αίγυπτο, έχοντας προσωρινά υπό τις διαταγές του και 350 άνδρες του τάγματος 10^th Jats. Σε νηοπομπή από το Πορτ Σάιντ με άλλα δύο οπλιταγωγά, συνοδεύονταν από ένα βρετανικό και δύο ιαπωνικά αντιτορπιλικά, επειδή οι Βρετανοί επιτελείς δεν ήταν σίγουροι ότι τα νέα της Ανακωχής (11 Νοεμβρίου) τα είχαν λάβει όλα τα γερμανικά υποβρύχια.

Εγκαταστάθηκε σε σκηνές στο «Ουτσαντάρ» (Uchantar, 8 μίλια από το λιμάνι τη Θεσσαλονίκης), αντικατέστησε τα κράνη με τα καπέλα των Γκούρκα (Gurkha field service hat) και τα μεταγωγικά του ήταν οκτώ κάρα (GS limbered wagon), ένα δίτροχο μεταγωγικό (Maltese cart) και οκτώ ημίονοι φόρτου (pack mule). Τα μουλάρια ήταν μεγαλόσωμα από την Αργεντινή και οι, σχετικά, μικρόσωμοι Γκούρκα δυσκολεύονταν με αυτά. Τη περίοδο αυτή το τάγμα είχε 10 Βρετανούς λοχίες, πολύ περισσότερους από τη σύνηθη σύνθεσή του, ενώ προστέθηκαν και πέντε βρετανοί υπολοχαγοί.

Στις αρχές Δεκεμβρίου αντικατέστησε βρετανικό τάγμα στην 81η Ταξιαρχία (27η Μεραρχία), στην οποία υπήρχε και ένα άλλο ινδικό τάγμα πεζικού, το 89^th Punjabis. Στις 29 Δεκεμβρίου ανεχώρησε για το Βατούμ, στη Γεωργία. Μετά θα αποτελούσε μέρος της βρετανικής φρουράς στη Τουρκία.

ΑΛΛΕΣ ΙΝΔΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΑ

Τον Ιανουάριο του η μονάδα υγειονομικού 137 Indian Field Ambulance η οποία επιλήφθηκε των ιατρικών αναγκών των ινδικών σωμάτων μεταγωγικών στο μέτωπο αυτό. Άλλες μονάδες υγειονομικού του ινδικού στρατού που επιχείρησαν στη Θεσσαλονίκη είναι οι ακόλουθες : ένα τμήμα/110^th Indian Field Ambulance (αποσπάστηκε στην 28^η Μεραρχία όταν αυτή επιχείρησε στη χερσόνησο της Καλλίπολης μετά το τέλος του πολέμου), το 48^th  Indian Field Hospital (το οποίο μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλονίκη στην Κωνσταντινούπολη τον Απρίλιο του 1919) και το Indian Convalescent Depot (το οποίο  το οποίο μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλονίκη στην Κωνσταντινούπολη στις 13 Απριλίου 1919).

Στις 27 Ιανουαρίου 1916 συστάθηκε το 66^ο Ινδικό Πεδινό Ταχυδρομείο (Indian Field Post Office 66) στο δρόμο για τη Καλαμαριά στη Θεσσαλονίκη (Kalamaria Road, Salonica), ενώ τον Φεβρουάριο έφτασε το 33^ο από τον Μούδρο (Λήμνος). Το τελευταίο ινδικό ταχυδρομείο που θα συστήνονταν ήταν το 325 στο Ντουντουλάρ (Διαβατά), λίγο αργότερα. Τα 65^ο και 325 διαλύθηκαν τον Οκτώβριο του ιδίου έτους και μόνο το 33^ο παρέμεινε μέχρι το τέλος του πολέμου.

Τον Δεκέμβριο του 1916 ο Ταγματάρχης Γουντ (H. Wood) της Τοπογραφικής Υπηρεσίας των Ινδιών (The Survey of India ) στάλθηκε στη Θεσσαλονίκη για να βοηθήσει το βρετανικό πυροβολικό σε τρόπους εύρεσης του εχθρικού πυροβολικού. Τον Οκτώβριο του 1917 έφθασε από την Ινδία ένα Απόσπασμα Τοπογράφων (Indian Survey Detachment) το οποίο αποτελούντο από έναν Βρετανό υπολοχαγό, έναν Ινδό αξιωματικό (subadar), οκτώ Ινδούς τοπογράφους και 42 Ινδούς εργάτες.  Αυτό ενετάχθει σε έναν βρετανικό Λόχο Πεδινής Τοπογραφίας(Field Survey Company), ο οποίος είχε διοικητή τον Ταγματάρχη Γουντ.

Εκτός από τη χωρομέτρηση των Εκβολών του Στρυμόνα ποταμού, συνεργάστηκαν με μονάδες βρετανικού πυροβολικού, βελτίωσαν του χάρτες στα Γιαννιτσά και του μετώπου στη Δοϊράνη, χαρτογράφησαν τη κοιλάδα της Στρώμνιτσας, απέσπασαν τοπογράφους στον Σερβικό στρατό, ανάμεσα στις άλλες εργασίες τους. Στις 18 Νοεμβρίου 1918 έφτασαν ένας Βρετανός υπολοχαγός, τέσσερις Ινδοί τοπογράφοι, τρεις Ινδοί σχεδιαστές και 28 εργάτες ως ενισχύσεις.

Συνολικά η υπηρεσία μελέτησε 2.692 τετραγωνικά  χιλιόμετρα και τριγωνομέτρησε 1.310 τετραγωνικά χιλιόμετρα του μετώπου από τον Νοέμβριο του 1917 μέχρι τον Μάρτιο του 1919.

Άλλες ινδικές υπηρεσίες που φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκαν στο Μακεδονικό Μέτωπο είναι το Σώμα Αχθοφόρων του (Ινδικού) Στρατού (Army Bearer Corps) και το Ινδικό Σώματος Εργατών (Indian Labour Corps).  Υπάρχει αναφορά για 1.454 Ινδούς που χρησιμοποιήθηκαν σε Λόχους Εργατών (Labour Companies) στο Μακεδονικό Μέτωπο τον Σεπτέμβριο του 1918. Από το Σώμα Αχθοφόρων έχουμε καύσεις και ονόματα πεσόντων στο μνημείο της Στρατιάς Ευξείνου Πόντου, χωρίς άλλες πληροφορίες.

ΙΝΔΙΚΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (MONASTIR ROAD INDIAN CEMETERY & INDIAN MEMORIAL)

Με την άφιξη των Ινδών στη Θεσσαλονίκη δημιουργήθηκε ένα κοιμητήριο αποκλειστικά για την χρήση τους, μακριά, τότε, από την πόλη και από τα Συμμαχικά Κοιμητήρια του Ζεϊτενλίκ. Βρίσκεται στην Οδό Μοναστηρίου (Monastir Road τότε). Εδώ υπάρχουν 325 νεκροί. Το βόρειο τμήμα του περιέχει καύσεις 220 Ινδουιστών και αγνώστων, ενώ το νότιο ταφές 105 ανδρών σε ξεχωριστούς τάφους. Επίσης υπάρχει μνημείο πεσόντων της Στρατιά του Ευξείνου Πόντου (Army of the Black Sea, στρατεύματα τα οποία επιχείρησαν σε Τουρκία και Καύκασο με τη λήξη του Α’ ΠΠ) με 163 ονόματα χαραγμένα σε γρανίτη.

 Μονάδες/Υπηρεσίες νεκρών στα Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης

Τάφοι Μουσουλμάνων και Χριστιανών

Royal Artillery, Royal Field Artillery, Royal Garrison Artillery

13^th DCO Lancers «Watson’s Horse»

Πεζικό : 82nd, 89^th Punjabis; 95^th Russell’s Infantry; 124^th Duchess of Connaught’s Own Baluchistan Infantry

3^rd, 7^th, 21^st, 22^nd, 23^rd, 31^st Mule Corps, Bharatpur Transport Corps, Indore Transport Corps

Indian Field Ambulance

Indian Postal and Telegraph Department

Indian Labour Corps

Army Bearer Corps

Followers Central Depot

Καύσεις Ινδουϊστών

Πεζικό : 4^th, 6^th Gurkha Rifles; 10^th Jats; 24^th, 25^th, 31^st, 66^th, 76^th, 84^th, 89^th Punjabis; 2^nd Rajput Light Infantry; 39^th Royal Garwahl Rifles; 95^th Russell’s Infnatry; 119^th Infantry

Πυροβολικό : Royal Field Artillery, Royal Garrison Artillery

Burma Military Police

Mule Corps, Bharatpur Transport Corps, Indore Transport Corps

Indian Labour Corps, Army Bearer Corps, Followers

Indian Survey Detachment

Indian Mercantile Marine

Βρετανική Στρατιά Μαύρης Θάλασσας

Ιππικό : 2^nd Lancers «Gardner’s Horse»

Πεζικό : 2^nd QVO Rajput Light Infantry; 4th, 6^th Gurkha Rifles; 10^th Jats; 25^th, 67^th, 89^th  Punjabis; 80^th Carnatic Infantry; 95^th Russell’s Infantry; 9^th Bhopal Infantry

Royal Field Artillery

1^st, 2^nd, 5^th, 7^th Mountain Battery, Royal Garrison Artillery

Burma Military Police

Mule Corps, Bharatpur Transport Corps, HHM Holkar Transport (Indore Transport Corps), Army Bearer Corps

Indian Medical Department

Indian Survey Department

Indian Labour Corps, Followers Central Depot

Ινδός ημιονηγός, μάγειρας Ινδού πιλότου των Βουλγάρων;

Από τα πιο περίεργα της παρουσίας των Ινδών στο Μακεδονικό Μέτωπο είναι η ιστορία του Σάντα Σίνγκ (Santa Singh) του 3^ου Σώματος Ημιόνων, ο οποίος, λέγεται ότι, ψάχνοντας το μουλάρι του στο μέτωπο το καλοκαίρι του 1917 αιχμαλωτίστηκε από Βούλγαρους.  Μετά χρησιμοποιήθηκε ως μάγειρας του Ινδού πιλότου των Βουλγάρων Λοχαγού Κίσεν Σινγκ (Kishen Singh), αλλά κατάφερε να δραπετεύσει μετά από πέντε εβδομάδες.

ΑΠΩΛΕΙΕΣ

Απώλειες Ινδών Ιθαγενών (Indian native) της Εκστρατευτικής Δύναμης Θεσσαλονίκης (Salonica Expeditionary Force)   τον Απρίλιο του 1916 : Ένας υπαξιωματικός ή οπλίτης σκοτώθηκε, οκτώ υπαξιωματικοί ή οπλίτες πέθαναν λόγω ασθενειών κλπ. Και ένας υπαξιωματικός ή οπλίτης τραυματίστηκε.

Απώλειες Ινδών Ιθαγενών της Εκστρατευτικής Δύναμης Θεσσαλονίκης, 1 Μαΐου 1916 έως 31 Αυγούστου 1917  : Ένας αξιωματικός και 19 υπαξιωματικοί και οπλίτες πέθαναν από ασθένεια κλπ.,  και πέντε υπαξιωματικοί και οπλίτες είναι αγνοούμενοι ή αιχμάλωτοι.

Αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και οπλίτες (ινδικών στρατευμάτων), οι οποίοι έχουν ξεκινήσει την αποχώρηση [από το Μακεδονικό Μέτωπο] σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, 1 Νοεμβρίου 1918 : 30 Βρετανοί αξιωματικοί, 334 Ινδοί αξιωματικοί και 15600 υπαξιωματικοί και οπλίτες. Ένας αριθμός «24.300 ιθαγενείς, όχι στρατεύματα» περιλαμβάνει Ινδούς.

Ινδικά στρατεύματα Δύναμης Θεσσαλονίκης (Salonica Force), 30 Νοεμβρίου 1918. Σύμφωνα με την επίσημη σύνθεση (War Establishment) : 365 Βρετανοί αξιωματικοί και 514 Βρετανοί υπαξιωματικοί και οπλίτες, 235 ιθαγενείς αξιωματικοί και 15.767 υπαξιωματικοί και οπλίτες. Πραγματική δύναμη (effective strength) : 250 Βρετανοί αξιωματικοί και 456 Βρετανοί υπαξιωματικοί και οπλίτες, 275 ιθαγενείς αξιωματικοί (VCO) και 14.164 υπαξιωματικοί και οπλίτες (456 Βρετανοί οπλίτες και 13.708 Ινδοί υπαξιωματικοί και οπλίτες [IOR, Indian Other Ranks]). Από αυτούς, τέσσερις αξιωματικοί και 2.683 υπαξιωματικοί και οπλίτες και 2768 ακόλoυθοι (followers) υπήγοντο στο (βρετανικό) Βασιλικό Πυροβολικό (RΑ). Την ημερομηνία αυτή 9 Ινδοί αξιωματικοί και 500 υπαξιωματικοί και οπλίτες ήταν ασθενείς σε νοσοκομεία.

Ινδοί ως οδηγοί του Βασιλικού Πυροβολικού για τη Θεσσαλονίκη, που προσελήφθησαν μέχρι 23 Δεκεμβρίου 1918 : 2.844, από τους οποίους 1.744 ευρίσκοντο την ημερομηνία αυτή στο μέτωπο αυτό.

Περίληψη θανάτων Ινδών στο μέτωπο της Θεσσαλονίκης (… μέχρι 30 Νοεμβρίου 1919) : Δύο υπαξιωματικοί και οπλίτες σκοτώθηκαν και πέθαναν λόγω τραυμάτων (killed and died of wounds),  ένας αξιωματικός πέθανε λόγω ασθένειας και λόγω άλλων αιτιών, 70 υπαξιωματικοί και οπλίτες αξιωματικός πέθαναν λόγω ασθένειας και λόγω άλλων αιτιών. Σύνολο ένας αξιωματικός και 72 υπαξιωματικοί και οπλίτες.

Θάνατοι  Ινδών του Ινδικού Στρατού και Ιθαγενών Στρατευμάτων της Βρετανικής Δύναμης Θεσσαλονίκης και τάφοι και ταφές Ινδών του Ινδικού Στρατού στη Μακεδονία : 73 θάνατοι. 322 τάφοι και 5 ταφές

Σύνολο στρατευμάτων που στάλθηκαν από την Ινδία στη Θεσσαλονίκη μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1919 [12] : 86 Βρετανοί αξιωματικοί, 85 Βρετανοί υπαξιωματικοί και οπλίτες, 132 Ινδοί αξιωματικοί και 6.545 υπαξιωματικοί και οπλίτες. 3.254 μη μάχιμοι (non-combatants) Ινδοί.

Μέση δύναμη σίτισης Ινδικών στρατευμάτων (average ration strength of Indian troops): 2.616 το 1915, 2.108 το 1917 και 3.764 το 1918.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το άρθρο αυτό δεν ασχολείται με ινδικές μονάδες οι οποίες βρέθηκαν στα νησιά του Αιγαίου (π.χ. Μούδρος Λήμνου) σε σχέση με την Εκστρατεία της Καλλίπολης.

 

1 «Οι Ιταλοί στο Μακεδονικό Μέτωπο 1916-1919 Η δράση τους κατά τον Α’ΠΠ» στο Στρατιωτική Ιστορία Τεύχος 214 Νοέμβριος 2014

 

2 Υπάρχει αναφορά στην επίσημη βρετανική ιστορία (Volume I, σελίδα 128)  για την πρώτη άφιξη Ινδών, ως άφιξη «Ινδικού Λόχου Μεταγωγών» (Indian transport company) τον Απρίλιο του 1916, αλλά αυτή κρίνεται λανθασμένη από τη στιγμή που οι πρώτες ινδικές μονάδες έφτασαν στη Θεσσαλονίκη στις αρχές Ιανουαρίου του ιδίου έτους. Στοιχεία υπάρχουν για τέσσερα ινδικά  σώματα μεταφορών που έδρασαν στο Μακεδονικό Μέτωπο αλλά στα Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης υπάρχουν τάφοι οδηγών από τέσσερα άλλα (7^th, 21^st, 22^nd, 23^rd Mule Corps), ενώ υπάρχουν, μη εξακριβωμένες αναφορές και για το  4^th Indian Mule Cart Corps στο Μακεδονικό Μέτωπο από τον Δεκέμβριο του 1916 έως και τις 14 Σεπτεμβρίου του 1918.

3 Στην Εκστρατεία της Καλλίπολης συμμετείχαν έξι αντίστοιχες μονάδες (2, 3, 4, 9, 11 και 13), οι οποίες αποτελούσαν τις Ινδικές Μεταφορές με Δίτροχα Κάρα συρόμενα από Ημίονους, Εκστρατευτική Δύναμη Μεσογείου (The Indian Mule Cart Train, Mediterranean Expeditionary Force). Κάθε μονάδα διέθετε δέκα ίλες με 108 ημίονους και 50 δίτροχα κάρα και 650 άνδρες συνολικά.

4 Η 2^η και 5^η υπήχθησαν στον Ινδικό Στρατό τον Αύγουστο του 1915, ενώ για την 7^η δεν είμαστε σίγουροι ότι ανήκε ποτέ στον Ινδικό Στρατό. Το γεγονός, όμως ότι οι μονάδες αυτές αναφέρονται στα Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης μόνο στην επιτύμβια πλάκα της Βρετανικής Στρατιάς Μαύρης Θάλασσας, η οποία επιχείρησε μετά το τέλος του πολέμου στον Καύκασο και στην Τουρκία, μας κάνει να έχουμε δεύτερες σκέψεις για το εάν πραγματικά επιχείρησαν στο Μακεδονικό Μέτωπο.

5 Το 31^ο Σώμα ανήκε στον Ινδικό Στρατό ενώ τα Σώματα Μπαράτπουρ και Ιντόρ ήταν μονάδες Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας (Imperial Service), δηλαδή μονάδες που τα ινδικά κρατίδια συγκρότησαν με σκοπό την υπηρεσία τους εκτός του εδάφους τους τον Ινδικό Στρατό. Τα σώματα μεταφορών με ημιόνους τα οποία ανήκαν στον Ινδικό Στρατό (όπως το 31^ο) χρησιμοποιούντο, κυρίως, για εφοδιασμό ταγμάτων πεζικού, συνταγμάτων ιππικού και λόχων μηχανικού. Οι ημίονοι μετέφεραν 68 κιλά (160 λίβρες) νερό, πυρομαχικά, εργαλεία, ιατρικό εξοπλισμό.

6  Ο Αλί Καν σκοτώθηκε στις 9 Απριλίου του 1917 σε αεροπορικό, μάλλον, δυστύχημα, στη Θεσσαλονίκη και ο τάφος του βρίσκεται στα Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια της Θεσσαλονίκης ενώ ο Ακμπάρ Καν ήταν του βασιλικού οίκου (nawab) του Πριγκηπικού Κρατιδίου (Princely State) Ιντόρ.

7 Η νέα σύνθεση ονομάστηκε Salonika establishment (ή Salonika 4). Ανάμεσα στις διάφορες αλλαγές, σε μεραρχιακό επίπεδο, τα δίτροχα κάρα (Maltese ή και Indian carts) που αποτελούσαν τα μεταγωγικά μάχης (first-line) των ταγμάτων πεζικού αντικαταστήθηκαν από μουλάρια, ενώ τα τέσσερα φορητά (αλλά βαριά) μαγειρεία επίσης από δίτροχα κάρα (limbered wagon, χρησιμοποιείται και ο όρος αραμπάς για όλα τα δίτροχα οχήματα). Τα έξι τετράτροχα G.S. Wagon, τα οποία αποτελούσαν τα μεταγωγικά σώματος (second-line), αντικαταστάθηκαν από 12 δίτροχα. Στη μεραρχιακή επιμελητεία δεν υπήρχαν αλλαγές στα οχήματα, αλλά τέσσερα μουλάρια έλξης (draught mules, ημίονοι ελάσεως σύμφωνα με την ορολογία) αντικατέστησαν το ζευγάρι των βαρέων αλόγων ελάσεως (heavy draught horses, ίππος βαρείας ελάσεως) στα μεταγωγικά GS της, ενώ έξι άλογα έλξης αντικατέστησαν τα τέσσερα στις συζυγαρχίες (divisional ammunition column, μονάδες μεγέθους λόχου οι οποίες μετέφεραν πυρομαχικά).

8 Πολλά από αυτά αντικαταστάθηκαν στις επιχειρήσεις κατάληψης της χερσονήσου του Σινά με καμήλες, επειδή τροχοφόρα δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στις ερημικές εκτάσεις της. Βέβαια, όταν στις αρχές του 1917 τα συμμαχικά στρατεύματα έφτασαν στα σύνορα της Παλαιστίνης, τότε μουλάρια και άλογα επέστρεψαν από τη Μακεδονία πίσω στην Παλαιστίνη. Κάποια από τα μουλάρια αυτά, μάλιστα, «… είχαν υπηρετήσει και στην Καλλίπολη, και ήταν εξαιρετικά έμπειροι ταξιδιώτες».

9 Μέχρι τότε, κάθε βρετανική μεραρχία διέθετε 3.897 ημίονους, 183 δίτροχα Μάλτας, 48 δίτροχα υδροφόρες, 274 κάρα (Limbered G.S. Wagons) και 526 δίτροχα στρατού (Army Transport cart).

10 Δεν φαίνεται, όμως, να ολοκληρώθηκε η αντικατάσταση των Βρετανών στους επικουρικούς λόχους.

11 Άλλα επτά ινδικά τάγματα πεζικού τα οποία επιχείρησαν στο Μακεδονικό Μέτωπο είναι τα ακόλουθα : 3^rd Battalion/7^th Rajput Regiment (από το 1918, μετά στη Στρατιά Μαύρης Θάλασσα), 4^th Battalion/14^th Punjab Regiment (έπαψε να υπάρχει στη Κουτ, Μεσοποταμία, μετά την επιτυχημένη τουρκική πολιορκία και κατάληψή του, επανασυστάθηκε από το 1918,  μετά στη Στρατιά Μαύρης Θάλασσα), 2^nd Battalion/16^th Punjab Regiment, 2^nd Battalion/17^th Royal Garwal Rifles, 10^th Battalion/19^th Hyderabad Regiment, 10^th Jats και 89^th Punjabis..

12 Η, τεράστια, αριθμητική διαφορά με το ‘Ινδικά στρατεύματα Δύναμης Θεσσαλονίκης (Salonica Force), 30 Νοεμβρίου 1918’ είναι ότι πολλά από τα στρατεύματα τα οποία εμφανίζονται στην ημερομηνία αυτή ευρίσκοντο πριν στα μέτωπα της Παλαιστίνης-Μεσοποτάμιας και στην Αίγυπτο και ότι από αυτά τα μέτωπα στάλθηκαν στη Θεσσαλονίκη και όχι από την Ινδία.

ΑΡΧΕΙΑ

The Cabinet Papers CAB 25-101 ‘Indian troops for Salonika in relief of the British’, August 1918

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αρχηγείον Στρατού/Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Ανεφοδιασμοί και Μεταφοραί κατά την Μικρασιατικήν Εκστρατείαν (1919-1922), Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Αθήναι, 1965/1993.

Γενικόν Επιτελείον Στρατού/Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Η Υγειονομική Υπηρεσία του Στρατού κατά την Μικρασιατικήν Εκστρατείαν (1919-1922), Διεύθυνσις Ιστορίας Στρατού, Αθήναι, 1968/1990.

Adjutant General in India, List of Honors awarded to the Indian Army August 1914 to August 1921, Government of India Central Publication Branch, Calcutta, 1931

Major HL Alexander, DSO, On Two Fronts-Being the Adventures of an Indian Mule Corps in France and Gallipoli, William Heinemann, London, χ.χ.

Army Headquarters, India, The Quarterly Indian Army List October 1915-Distribution List of Officers on the Active List of the Army in India, Indian Defense Force, etc., Superintendent Government Printing, India, Calcutta, 1915

Army Headquarters, India, The Quarterly Indian Army List July 1919-Distribution List of Officers on the Active List of the Army in India, Indian Defense Force, etc., Superintendent Government Printing, India, Calcutta, 1919

Colonel R H Beadon  The Royal Army Service Corps-A History of Transport and Supply in the British Army Vol. II, Cambridge University Press, Cambridge, 1931.

Captain Cyril Falls, Military Operations in Macedonia Volume I From the Outbreak of War to Spring 1917, HMSO, London, 1933 (IWM/The Battery Press)

Captain Cyril Falls, Military Operations in Macedonia Volume II From the Spring of 1917 to the End of the War , HMSO, London, 1935 (IWM/The Battery Press).

Roy Kaushik, Indian Army and the First World War 1914-1918, Oxford University Press, New Delhi, 2018.

James E. Kitchen, The British Imperial Army in the Middle East-Morale and Military Identity in the Sinai and Palestine Campaigns , 1916-18, Bloomsbury, London (et. al.), 2014.

Ronald MacDonell-Marcus MacAulay, A History of the 4^th Prince of Wale’s Own Gurkha Rifles 1857-1937 Vol. 2, The Army Press, Dehra Dun, 1960.

Major GF MacMunn, DSO – Major AC Lovett, The Armies of India, Adam and Charles Black, London, 1911

Major-General Sir WG Macpherson, Medical Services General History Vol. IV Gallipoli Peninsula. Macedonia, Mesopotamia and North-West Persia, East Africa, Aden Protectorate, North Russia, Ambulance Transport during the War, HMSO, London, 1924

George Morton-Jack, Army of Empire – The Untold Story of the Indian Army in World War I, Basic Books, New York, 2018.

Kaushik Roy, Artillery of the Army in India in World War I/King of Battle-Artillery in World War I (Ed. Sanders Marble), Koninklijke Brill, Leiden. 2016

Lieut.-Col. H.A. Sams, CIE, ICS, The Post Office of India in the Great War, The Time Press, Bombay, 1922.

Colonel Commandant EA Tandy, RE, Records of the Survey of India Vol. XX The War Record 1914-1920, Survey of India, Dehra Dun, 1925.

The War Office, Statistics of the military effort of the British Empire during the Great War, 1914-1920, His Majesty’s Stationery Office, London, 1922

Ελένη Αμπατζή, ‘Το Ινδικό Νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης’ [http://www.elinepa.org/index.php/el/publications-gr/research-gr/23-meletes/134-2012-12-31-22-02-58.html, ανακτήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2013, τώρα (Μάρτιος 2022) στο https://www.academia.edu/5120839/The_Indian_Cemetery_of_Thessaloniki_Greek_]

Indian Military Transport Units in Macedonia [ανακτήθηκε τον Μάρτιο 2018 στο http://www.kaiserscross.com/304501/534401.html]

Researching the Lives and Service Records of First World War Soldiers [ανακτήθηκε στις 12/9/2022] https://www.researchingww1.co.uk/10th-jats

The Long, Long Trail-Researching soldiers of the British Army in the Great War of 1914-1919 {ανακτήθηκε στις 2/11/2022] https://www.longlongtrail.co.uk/

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

 1 και 2 Από τα πρακτικά του Βρετανικού Υπουργικού Συμβουλίου στις 24 Αυγούστου 1918 με ενδεικτικό τίτλο «Ινδικά Στρατεύματα για τη Θεσσαλονίκη προς ανακούφιση των Βρετανών» (CAB 25-101)

3 Σήμα του Αρχιστρατήγου Ινδιών (Commander-in-Chief India) στις 15 Αυγούστου 1918 σχετικά με την αποστολή Ινδικών Στρατευμάτων στη Θεσσαλονίκη (CAB 25-101)

 

4  Το έμβλημα του Σώματος Μεταφορών Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας Ιντόρ (Indore Imperial Service Transport Corps). Με κάθε επιφύλαξη εάν υπήρξε την εποχή που το σώμα αυτό ευρίσκετο στη Θεσσαλονίκη (εμφανίζεται στη σελίδα 52 του A History of The Indian State Forces, H. H. The Maharaja of Jaipur του 1967).

5 Μεταφορικά δίτροχα Ινδικού Σώματος Μεταφορών στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης (Gallica N9044206)

6 Ινδός μεταφέρει νερό, ενώ αριστερά βρίσκεται ένας Γάλλος αξιωματικός (Agence Meurisse, 1916)

7 «Ινδικά μεταφορικά δίτροχα στη μακεδονική ενδοχώρα» (Gallica 41949 K157314)

8 Ινδοί (με τα χακί) στην Οδό Εγνατίας, Θεσσαλονίκη. Γαλλικά αποικιακά στρατεύματα δεξιά με τα κόκκινα σαρίκια και τη γαλάζια στολή.

9^α και 9β Ινδοί μεταφορικών σωμάτων σε αθλοπαιδιές και γυμνάσια [IWM (Q 32063)  και IWM (Q 32064)]

10 Ινδοί ημιονηγοί [ IWM (Q 31671)]

11 Ινδοί ημιονηγοί δένουν φορτία ξύλων[IWM (Q 31673)]

12 Ινδοί με φορτίο που πρόκειται να μεταφέρουν [IWM (Q 31674)]

13 Ινδοί τυφεκιοφόροι (Gallica N9044218)

14 «Ινδοί τυφεκιοφόροι στη μακεδονική ύπαιθρο» (Gallica N9044219)

15 Ινδοί τυφεκιοφόροι σε άσκηση ραδιοβιοχημικού πολέμου.

16 Ινδικό ορειβατικό πυροβολικό (The History of the Indian Mountain Artillery)

17 Τάγμα Γκούρκα σε επιθεώρηση, εδώ στη Γαλλία. Στο Μακεδονικό Μέτωπο επιχείρησαν δύο τάγματα Γκούρκα.

18 6th Gurkha Rifles με χειμερινή στολή (The Armies of India)

19 9th Bhopal Infantry Native State troops (The Armies of India)

20 10 Jats (The Armies of India)

21 24^th  Punjab (The Armies of India)

22 39 Garhwal Rifles με χειμερινή στολή (The Armies of India)

23 Αντιπροσωπευτικά συντάγματα Punjab. Οκτώ από αυτά υπηρέτησαν στο Μακεδονικό Μέτωπο. 24^ο (δεύτερος από αριστερά), 25^ο (πέμπτος από αριστερά), 76^ο (έκτος από δεξιά) και 84^ο (τρίτος από δεξιά). (The Armies of India)

24 Rajputs (The Armies of India)

25 Τα ονόματα των 13 νεκρών της Τοπογραφικής Υπηρεσίας των Ινδιών στον τύμβο καύσης των Ινδικών Στρατιωτικών Κοιμητηρίων Θεσσαλονίκης. Οι 12 από αυτούς πέθαναν από Ισπανική Γρίπη. Ακολουθούν ονόματα ακολούθων (followers) (Αλέξιος Μεχτίδης).

26 Τάφος εργάτη του Ινδικού Σώματος Εργατών,  Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης. 1.454 Ινδοί χρησιμοποιήθηκαν σε Λόχους Εργατών (Labour Companies) στο Μακεδονικό Μέτωπο τον Σεπτέμβριο του 1918 (Αλέξιος Μεχτίδης).

27 Τάφος οδηγού του 31^ου Σώματος Ημιόνων, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

28 Τάφος οδηγού του 3^ου Σώματος Ημιόνων, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

29 Τάφος οδηγού του Σώματος Μεταφορών Ιντόρ, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

30 Τάφος σαγματοποιού του Σώματος Μεταφορών Μπαράτπουρ, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

31 Τάφος του διοικητή του Σώματος Μεταφορών Ιντόρ Ταγματάρχη Αλί Χαν, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

32 Τάφος οδηγού του τάγματος πεζικού 95^th Russell’s Infantry, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

33 Τάφος σιπάι (sepoy/οπλίτη) του τάγματος πεζικού 82^nd Punjabis, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

34 Τάφος αχθοφόρου του Σώματος Αχθοφόρων [Ινδικού] Στρατού, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

35 Τάφος σιπάι (sepoy/οπλίτη) του τάγματος πεζικού 124^th Duchess of Connaught’s Own Baluchistan Infantry, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

36 Τάφος σιπάι (sepoy/οπλίτη) του τάγματος πεζικού 89^th  Punjabis, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).

37^α και 37β Οπλίτες και υπαξιωματικοί ταγμάτων πεζικού στο τύμβο καύσης, Ινδικά Στρατιωτικά Κοιμητήρια Θεσσαλονίκης  (Αλέξιος Μεχτίδης).