Ο “Πετράκης Νομικός” και ο Γερμανός πιλότος Χάγιο Χέρμαν

Έρευνα, τεκμηρίωση, κείμενο: Γιώργος Καρέλας

Μετά την ταυτοποίηση του βομβαρδισμού του δεξαμενόπλοιου Πετράκης Νομικός έξω από τον Πειραιά  στις 24 Απριλίου 1941 και τη χρησιμοποίηση του φωτογραφικού υλικού  ως εργαλείο προπαγάνδας των Γερμανών  που αναλύσαμε στο άρθρο  Benno Wundshammer: Οι φωτογραφίες του βομβαρδισμού του δεξαμενόπλοιου “Πετράκης Νομικός” στον Πειραιά, στις 24 Απριλίου 1941, ως εργαλείο προπαγάνδας των Γερμανών, εντοπίστηκε και η συνέχεια της ιστορίας.
Το πλοίο προσαράχθηκε στα Αμπελάκια της Σαλαμίνας για να αποφευχθεί η βύθιση και η οριστική απώλειά του.
Τη φωτογραφία του προσαραγμένου πλοίου συμπεριέλαβε στο βιβλίο του “Φτερά Αετού” ο γνωστός Γερμανός άσσος Hajo Herrmann .
Πέταγε τότε με Junkers 88 .
Τη φωτογραφία την έβγαλε όταν πλέον είχε καταληφθεί η Ελλάδα και σαν λεζάντα στο βιβλίο του είχε “εμείς το κάναμε αυτό;”
Ο Γερμανός πιλότος Hans-Joachim “Hajo” Herrmann υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς και ικανούς πιλότους βομβαρδιστικών και τακτικιστές της γερμανικής Luftwaffe κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το βράδυ της 6ης Απριλίου 1941, την πρώτη ημέρα της γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα, ο Herrmann ηγήθηκε μιας αεροπορικής επιδρομής με βομβαρδιστικά Junkers Ju 88 στο λιμάνι του Πειραιά.
Η επιχείρηση αυτή κατέληξε σε μια από τις μεγαλύτερες στρατηγικές καταστροφές για τους Συμμάχους στην έναρξη της ελληνικής εκστρατείας.
Τότε και τώρα: Το “Πετράκης Νομικός” προσαραγμένο στα αβαθή των Αμπελακίων Σαλαμίνας to 1941 και το ίδιο σημείο σήμερα, από το Google Earth.
Ποιος ήταν ο Hajo Herrmann
Ο Herrmann γεννήθηκε το 1913 και πέθανε το 2010. Ξεκίνησε την πολεμική του δράση με τη Λεγεώνα Κόνδωρ στον Ισπανικό Εμφύλιο και αργότερα έλαβε μέρος στη Μάχη της Αγγλίας. Κατά τη διάρκεια του πολέμου πέταξε σε 320 πολεμικές αποστολές, βύθισε δεκάδες χιλιάδες τόνους συμμαχικών πλοίων και παρασημοφορήθηκε με τον Σταυρό των Ιπποτών με Φύλλα Δρυός και Σπαθιά. .
Μετά τον πόλεμο πέρασε 10 χρόνια σε σοβιετική αιχμαλωσία και στη συνέχεια εργάστηκε ως δικηγόρος στη Γερμανία.
Η καταστροφή του Clan Fraser στον Πειραιά
Το βράδυ της 6ης Απριλίου, το βρετανικό εμπορικό πλοίο SS Clan Fraser βρισκόταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Πειραιά, ξεφορτώνοντας πολεμοφόδια και 250 τόνους εκρηκτικών TNT.
  • Το χτύπημα: Κατά την αεροπορική επιδρομή, το αεροσκάφος Ju 88 του Herrmann στόχευσε το λιμάνι. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, το πλοίο επλήγη από βόμβες του αεροπλάνου του, ενός JU 88 ,  με αποτέλεσμα να ξεσπάσει ανεξέλεγκτη πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο και στα αμπάρια του.
  • Η βιβλική έκρηξη: Παρά τις προσπάθειες να ρυμουλκηθεί το πλοίο εκτός λιμένα, οι φλόγες έφτασαν στο φορτίο των εκρηκτικών. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 7ης Απριλίου (γύρω στις 03:15-03:20), το Clan Fraser ανατινάχθηκε με τρομακτική δύναμη.
  • Οι συνέπειες: Η τρομερή έκρηξη ισοπέδωσε τις εγκαταστάσεις του λιμανιού και προκάλεσε μια τεράστια αλυσιδωτή αντίδραση. Φλεγόμενα συντρίμμια εκσφενδονίστηκαν σε τεράστια απόσταση, με αποτέλεσμα να βυθιστούν ή να καταστραφούν ολοσχερώς ακόμα 10-11 παρακείμενα πλοία (όπως το City of Roubaix και το Πεταλιοί).
Λόγω της επιτυχίας αυτής του Herrmann, το λιμάνι του Πειραιά—που αποτελούσε την κύρια αρτηρία ανεφοδιασμού των βρετανικών και ελληνικών στρατευμάτων—τέθηκε εκτός λειτουργίας για πολλούς μήνες, γεγονός που διευκόλυνε σημαντικά τη γρήγορη προέλαση των γερμανικών δυνάμεων στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Το δεξαμενόπλοιο “Πετράκης Νομικός” ναυπηγήθηκε τον Ιούνιο του 1914 στα ναυπηγεία Sir James Laing & Sons Ltd στο Σάντερλαντ της Αγγλίας.
Είχε ολική χωρητικότητα 7.020 κόρους (GRT) και χωρητικότητα εκτοπίσματος 10.300 τόνων.
Ξεκίνησε την καριέρα του ως Belridge υπό νορβηγική ιδιοκτησία. Το 1935 μετονομάστηκε για σύντομο χρονικό διάστημα σε Apache. Το 1936, το πλοίο αγοράστηκε από την ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία του Πέτρου Μ. Νομικού (μιας εκ των κορυφαίων εφοπλιστικών οικογενειών της Σαντορίνης εκείνη την εποχή) και πήρε το όνομα «Πετράκης Νομικός».
Το εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Χάγιο Χέρμαν
Η δράση στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το τέλος
Με την έκρηξη του πολέμου, το δεξαμενόπλοιο επιτάχθηκε ή εντάχθηκε στις συμμαχικές μεταφορές καυσίμων. Όπως αναφέρθηκε, τον Απρίλιο του 1941 δέχθηκε σφοδρή γερμανική αεροπορική επίθεση στον Πειραιά και προσαράχθηκε ημιβυθισμένο στα Αμπελάκια της Σαλαμίνας για να σωθεί.
Ωστόσο, η ιστορία του δεν σταμάτησε εκεί:
  1. Η γερμανική ανέλκυση (1942): Οι δυνάμεις κατοχής δεν άφησαν το πλοίο να χαθεί. Το 1942 οι Γερμανοί το ανέλκυσαν, το ρυμούλκησαν στη Βενετία και το επισκεύασαν πλήρως.
  2. Σε γερμανική υπηρεσία ως Wilhelmsburg: Το 1943 εντάχθηκε επίσημα στον γερμανικό κρατικό στόλο (υπό τη διαχείριση της εταιρείας Mittelmeer Rhederei) και μετονομάστηκε σε Wilhelmsburg. Χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά καυσίμων του Άξονα στη Μεσόγειο και δέχθηκε επανειλημμένες επιθέσεις από συμμαχικά υποβρύχια (όπως το HMS Thunderbolt και το HMS Rorqual).
  3. Οριστική βύθιση (1943): Το οριστικό τέλος του πλοίου γράφτηκε τον Ιούλιο του 1943, όταν το Wilhelmsburg (πρώην Πετράκης Νομικός) τορπιλίστηκε και βυθίστηκε στο Αιγαίο από το βρετανικό υποβρύχιο HMS Rorqual ενώ εκτελούσε δρομολόγιο από τα Δαρδανέλια προς τον Πειραιά, υπό την προστασία ιταλικών αντιτορπιλικών.