Έρευνα του Δημήτρη Πέγκα

Δημοσιεύεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, από το www.ww2wrecks.com κατόπιν άδειας του κ. Δημήτρη Πέγκα

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, χωρίς αναφορά στην πηγή www.ww2wrecks.com και τον ερευνητή Δημήτρη Πέγκα

Η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941 έχει απασχολήσει πλήθος ακαδημαϊκών, ιστορικών και ερευνητών, αποτελώντας ένα από τα πλέον μελετημένα κεφάλαια της νεότερης ελληνικής Ιστορίας.

Στις αιματοβαμμένες σελίδες της καταγράφονται εκατοντάδες ιστορίες ηρωισμού, απαράμιλλου θάρρους και αυταπάρνησης, που εξακολουθούν να προκαλούν συγκίνηση και δέος, αλλά και μύθοι, υπερβολές και επινοημένα περιστατικά, τα οποία, μέσα από την επανάληψη και την πάροδο του χρόνου, προσέλαβαν τον χαρακτήρα ιστορικών γεγονότων, συσκοτίζοντας και ενίοτε αλλοιώνοντας την ίδια την ιστορική αλήθεια.

Μία τέτοια περίπτωση ακραίας παραποίησης της ιστορικής αλήθειας αποτελεί και η προσωπική ιστορία του λοχία Ίτσιου, όπως μας πληροφορεί ο κ. Δημήτρης Πέγκας, νεαρός ερευνητής της Μάχης των Οχυρών. Η περίπτωση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ένα πραγματικό γεγονός μπορεί, μέσα από την άκριτη αναπαραγωγή αναληθών πληροφοριών και την απουσία ιστορικής τεκμηρίωσης, να μετατραπεί σε έναν εδραιωμένο ιστορικό μύθο.

Ο κ. Δημήτρης Πέγκας μεταξύ άλλων ανέφερε στο www.ww2wrecks.com τα εξής :

Μία από τις πολλές εκδοχές του μύθου αναφέρει ότι ο υποστράτηγος Schörner – ο οποίος παρεμπιπτόντως δεν βρέθηκε ποτέ στο Π8, γιατί σύμφωνα με τις επίσημες γερμανικές εκθέσεις βρισκόταν στο Βουλγαρικό Συνοριακό Φυλάκιο 20, όπου είχε εγκαταστήσει το επιτελείο του και από όπου συντόνιζε την επίθεση της 6ης Ορεινής Μεραρχίας – απευθυνόμενος στον λοχία Ίτσιο φέρεται να του είπε : «Ξέρεις ότι για χάρη σου έχασα έναν αντισυνταγματάρχη και 232 στρατιώτες;».

Από τις επίσημες εκθέσεις, τόσο της 6ης Ορεινής Μεραρχίας και του 141ου Συντάγματος Ορεινών Κυνηγών, όσο και από τις καρτέλες θανάτου του αντισυνταγματάρχη Ebeling, προκύπτει ότι ο τελευταίος σκοτώθηκε στις 06:20 από ελεύθερο σκοπευτή, 200 μέτρα δυτικά του Βουλγαρικού Συνοριακού Φυλακίου 20.

Σχετικά με τους υπόλοιπους, δεν είναι παράδοξο να ισχυριζόμαστε ότι οι Γερμανοί έχασαν 232 στρατιώτες στο Π8, όταν εμείς την ίδια στιγμή δεν γνωρίζουμε τον ακριβή αριθμό των Ελλήνων πεσόντων; Αν στο Π8 υπήρχαν πράγματι 232 Γερμανοί πεσόντες, στα υπόλοιπα 6 μόνιμα Πολυβολεία (Π9, Π7, Π6, Π5, Π4, Π3), τα 5 Ελληνικά Συνοριακά Φυλάκια (165, 164, 163, 162, 161) και τα δεκάδες χαρακώματα του Υποτομέα Ροδοπόλεως πόσοι ήταν;



Υποστηρίζετε δηλαδή ότι το Π8 δεν εξουδετέρωσε 232 Γερμανούς;

Ως προς αυτό, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά απωλειών που υπάρχουν στο αρχείο της 12ης Στρατιάς που εισέβαλε στην Ελλάδα, το 18ο Ορεινό Σώμα Στρατού – στο οποίο υπαγόταν η 6η Ορεινή Μεραρχία μαζί με την 5η Ορεινή Μεραρχία, την 72η Μεραρχία Πεζικού, την 2η Τεθωρακισμένη Μεραρχία και το 125ο Σύνταγμα Πεζικού – στις 06.04.1941 είχε συνολικά 183 πεσόντες.

Επίσης, από τον παρακάτω πίνακα του 18ου Ορεινού Σώματος Στρατού, πληροφορούμαστε ότι η 6η Ορεινή Μεραρχία από τις 06.04.1941 έως τις 11.04.1941 αριθμούσε συνολικά 79 πεσόντες.

Τέλος, σύμφωνα με τις καρτέλες θανάτου των Γερμανών πεσόντων που είναι διαθέσιμες ηλεκτρονικά στις ιστοσελίδες «ancestry» [https://www.ancestry.de] και fold3 [https://www.fold3.com], οι πεσόντες της 6ης Ορεινής Μεραρχίας στο παραπάνω διάστημα ήταν 82. Προφανώς, αρχικά υπήρξε κάποια υποκαταγραφή των πεσόντων, λόγω της δυσκολίας ως προς την διασταύρωση των πληροφοριών. Ωστόσο, όπως βλέπετε, η απόκλιση είναι πολύ μικρή.



Και ο αριθμός 232 πώς προέκυψε;

Στο αρχείο της 6ης Ορεινής Μεραρχίας διασώζεται ένα έγγραφο με θέμα «Tätigkeitsbericht Nr. 2», το οποίο συντάχθηκε στις 18.06.1941 και συνοδεύεται από έξι Παραρτήματα. Τα Παραρτήματα 5 και 6 είναι πίνακες με την πραγματική δύναμη της 6ης Ορεινής Μεραρχίας στις 15.03.1941 και 15.04.1941 αντίστοιχα. Πράγματι, το 141ο Σύνταγμα Ορεινών Κυνηγών εμφανίζεται στο Παράρτημα 6 να αριθμεί 270 λιγότερα άτομα συγκριτικά με το Παράρτημα 5 : 9 αξιωματικούς, 29 υπαξιωματικούς και 232 στρατιώτες.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι 270 αυτοί άνδρες ήταν νεκροί ή όχι. Την απάντηση μας την δίνει το ίδιο το έγγραφο, το οποίο παραθέτει πίνακα και ονομαστική κατάσταση απωλειών αξιωματικών (Παράρτημα 2). Από τους 41 αξιωματικούς που καταγράφονται στον παραπάνω πίνακα ως απώλειες, μόνο οι 20 σκοτώθηκαν, οι 19 τραυματίστηκαν και οι 2 αγνοούνταν.

Κατά συνέπεια, ο αριθμός 232 δεν αντιστοιχεί σε 232 πεσόντες, αλλά περιλαμβάνει και τους τραυματίες και τους αγνοούμενους. Είναι απολύτως λογικό ένας τραυματίας που νοσηλεύεται σε στρατιωτικό νοσοκομείο να μην υπολογίζεται στην πραγματική δύναμη του σχηματισμού στον οποίο ανήκει, διότι πολύ απλά δεν θεωρείται μάχιμος. Επίσης, όπως συνάγεται από την ημερομηνία του Παραρτήματος 6, ο αριθμός 270 αφορά το πρώτο δεκαήμερο και όχι την πρώτη ημέρα της γερμανικής εισβολής.

Τέλος, το ίδιο έγγραφο μας γνωστοποιεί ότι οι απώλειες της 6ης Ορεινής Μεραρχίας κατά την επιχείρηση στην Ελλάδα ανέρχονταν σε 251 πεσόντες, 355 τραυματίες και 61 αγνοούμενους.

Πώς, λοιπόν, είναι δυνατόν ορισμένοι ιστορικοί να αποδίδουν σχεδόν το σύνολο των πεσόντων της 6ης Ορεινής Μεραρχίας κατά τις επιχειρήσεις ΜΑΡΙΤΑ και ΕΡΜΗΣ στην δράση ενός και μόνο ανθρώπου, ο οποίος – σύμφωνα με την μαρτυρία ενός εκ των συμπολεμιστών του – δεν ήταν καν ο χειριστής του πολυβόλου;



Τελικά, πόσους νεκρούς είχε η 6η Ορεινή Μεραρχία;

Ο αριθμός των Γερμανών πεσόντων της 6ης Ορεινής Μεραρχίας που είτε σκοτώθηκαν στις 06.04.1941 είτε τραυματίστηκαν εκείνη την ημέρα και απεβίωσαν τις επόμενες ημέρες ανέρχεται σε 76, ενώ πιθανολογείται η ύπαρξη τριών αγνοουμένων : δύο στον τομέα μάχης του 141ου και ενός στον τομέα μάχης του 143ου Συντάγματος Ορεινών Κυνηγών.

Οι 76 πεσόντες της 6ης Ορεινής Μεραρχίας στις 06.04.1941.

Από αυτούς, τέσσερις σκοτώθηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής, τρεις βορείως των Πλατανακίων (Ύψ. 1079) και οκτώ βορειοδυτικά των Άνω Ποροΐων (Ύψ. 1120 κ.λπ). Οι υπόλοιποι 61 σκοτώθηκαν βορειοανατολικά των Άνω Ποροΐων, εκεί όπου βρίσκονται τα Ελληνικά Συνοριακά Φυλάκια 162 και 161 (Γραμμή Αντιστάσεως) και τα μόνιμα Πολυβολεία Π8, Π7, Π6, Π5, Π4 και Π3 (Γραμμή Ανασχέσεως).

Άρα, πράγματι, οι περισσότεροι Γερμανοί πεσόντες εντοπίζονται στον τομέα όπου βρίσκεται το Π8 του Λοχία Ίτσιου;

Δε διαφωνώ, μόνο που αν ρίξει κανείς μια προσεκτική ματιά στο σχεδιάγραμμα, αντιλαμβάνεται ότι οι περισσότεροι πεσόντες ήταν διασκορπισμένοι σε όλο το μέτωπο και όχι συγκεντρωμένοι σε μία μόνο περιοχή. Σχεδόν οι μισοί από τους καταγεγραμμένους τάφους βρίσκονταν στην κορυφογραμμή γύρω από τα Ελληνικά Συνοριακά Φυλάκια 162 και 161*, με τα οποία το Π8 δεν είχε καμία οπτική επαφή, ενώ, όπως βλέπετε, γύρω από το τελευταίο δεν εντοπίστηκε ούτε ένας τάφος σε κοντινή απόσταση.
* :
                               –                                / Ελληνικό Συνοριακό Φυλάκιο 165
Βουλγαρικό Συνοριακό Φυλάκιο 17 / Ελληνικό Συνοριακό Φυλάκιο 164
Βουλγαρικό Συνοριακό Φυλάκιο 18 / Ελληνικό Συνοριακό Φυλάκιο 163
Βουλγαρικό Συνοριακό Φυλάκιο 19 / Ελληνικό Συνοριακό Φυλάκιο 162
Βουλγαρικό Συνοριακό Φυλάκιο 20 / Ελληνικό Συνοριακό Φυλάκιο 161


Δηλαδή, κατά την γνώμη σας, ο λοχίας Ίτσιος δεν είναι ο ήρωας της Ομορφοπλαγιάς;

Ο λοχίας Ίτσιος είναι ήρωας και είναι ήρωας γιατί πολέμησε γενναία και εντέλει σκοτώθηκε σε μια μάχη που ήταν χαμένη πριν καν αρχίσει.

Δεν ήταν, όμως, περισσότερο ήρωας από τους υπόλοιπους Έλληνες πεσόντες, γιατί δεν έκανε τίποτε λιγότερο, αλλά και τίποτε περισσότερο από αυτούς. Ο ίδιος, αν ζούσε σήμερα, σίγουρα δεν θα δεχόταν όσα τερατώδη έχουν γραφτεί γύρω από τον θάνατό του : Το διάλογο με τον υποστράτηγο Schörner, την εκτέλεσή του ως αιχμαλώτου πολέμου, τους 232 Γερμανούς πεσόντες, την εξάντληση των πυρομαχικών κ.λπ. Η υπερπροβολή, όμως, της σθεναρής αντίστασης του λοχία Ίτσιου, εις βάρος της αυτοθυσίας των δεκάδων Ελλήνων πεσόντων εκείνη την ημέρα στο δυτικό Μπέλες, προσβάλλει βάναυσα την μνήμη των τελευταίων, οι οποίοι πολέμησαν εξίσου ηρωικά με εκείνον.

Η ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας δεν έρχεται να αποδομήσει τον λοχία Ίτσιο, του οποίου τον ηρωισμό κανείς δεν αμφισβητεί, αλλά να αποκαταστήσει την ιστορική μνήμη των υπολοίπων Ελλήνων πεσόντων, οι οποίοι, σχεδόν στο σύνολό τους, παραμένουν αφανείς.



Πώς περιήλθε στα χέρια σας το συγκεκριμένο σχεδιάγραμμα;

Το συγκεκριμένο σχεδιάγραμμα το βρήκα εντελώς τυχαία, στις 09.12.2025, σε μία γερμανική ιστοσελίδα αφιερωμένη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 13.12.2025, κατάφερα να εντοπίσω στα αρχεία NARA (National Archives and Records Administration) [https://catalog.archives.gov], το έγγραφο στο οποίο ανήκε το παραπάνω σχεδιάγραμμα. Το έγγραφο αυτό με ημερομηνία 14.01.1942 αποτελεί την επίσημη αναφορά του Αξιωματικού Στρατιωτικών Τάφων 32 (W.G.O. 32) και αφορά την καταγραφή, την εκταφή και την επαναταφή των Γερμανών πεσόντων από την ευρύτερη περιοχή του Μπέλες στα Γερμανικά Στρατιωτικά Νεκροταφεία Πετριτσίου και Μαρινούπολης.



Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για την δραστηριότητα του W.G.O. 32 στο δυτικό Μπέλες;

Ας τα πάρουμε από την αρχή. Τον Απρίλιο του 1941, η Γερμανία εισέβαλε στην Ελλάδα. Στον Υποτομέα Ροδοπόλεως που εκτεινόταν από το Τριεθνές (δυτικό όριο) ως την Καλαμπάκα (ανατολικό όριο) επιτέθηκε η 6η Ορεινή Μεραρχία. Από τις καρτέλες θανάτου των Γερμανών πεσόντων και την επίσημη αναφορά των ιερέων της 6ης Ορεινής Μεραρχίας, προκύπτει ότι η πρώτη επίσημη καταγραφή των γερμανικών τάφων στο δυτικό Μπέλες πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 1941 από τον W.G.O. 27 (Meyer : Θεσσαλονίκη). Δυστυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί κάποιο έγγραφο σχετικά με την παραπάνω δραστηριότητα. Παρ’ όλα αυτά, ο W.G.O. 32 (Schrey : Βελιγράδι) μας πληροφορεί στην προαναφερθείσα αναφορά ότι στην περιοχή των Άνω Ποροΐων ο W.G.O. 27 είχε καταγράψει 52 τάφους. 

Τον Σεπτέμβριο του 1941, ο W.G.O. 27 αποχώρησε από την Ελλάδα και ο W.G.O. 26 (Albrecht : Αθήνα) ανέλαβε καθήκοντα Αξιωματικού Στρατιωτικών Τάφων της Ελλάδας, εξαιρουμένης της Κρήτης. Στις 24.09.1941 η Στρατιωτική Διοίκηση Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Wehrmachtbefehlshaber Südost), προκειμένου να προστατεύσει και να διευκολύνει το έργο της φροντίδας των γερμανικών τάφων, εξέδωσε διαταγή για την περισυλλογή όλων των διασκορπισμένων τάφων και την μεταφορά των εντοπισμένων πεσόντων σε οργανωμένα στρατιωτικά νεκροταφεία. Ύστερα από συνεννόηση μεταξύ του W.G.O. 26 και του W.G.O. 32 και λόγω του μεγάλου αριθμού πεσόντων στην ελληνική επικράτεια συγκριτικά με εκείνον στην τότε Γιουγκοσλαβία, αποφασίστηκε οι ελληνικές επαρχίες που βρίσκονταν υπό βουλγαρική κατοχή να περάσουν προσωρινά στην δικαιοδοσία του δεύτερου.

Τον Δεκέμβριο του 1941, ο W.G.O. 32 πραγματοποίησε την δεύτερη επίσημη καταγραφή των γερμανικών τάφων στο δυτικό Μπέλες και προέβη στην μεταφορά των εντοπισμένων πεσόντων στα Γερμανικά Στρατιωτικά Νεκροταφεία Πετριτσίου και Μαρινούπολης. Στην περιοχή των Άνω Ποροΐων, ο W.G.O. 32 κατέγραψε 52 πεσόντες, όπως και ο W.G.O. 27, χωρίς ωστόσο οι δύο λίστες να ταυτίζονται. Συγκεκριμένα 2 πεσόντες που είχαν εντοπιστεί από τον W.G.O. 27 δεν βρέθηκαν από τον W.G.O. 32, ενώ ο τελευταίος εντόπισε δύο πεσόντες που δεν είχαν βρεθεί από τον W.G.O. 27.

Από τους 52 πεσόντες, ο W.G.O. 32 μετέφερε 8 στο Πετρίτσι και 42 στην Μαρινούπολη, ενώ 2 δεν πρόλαβε να τους μεταφέρει – εξαιτίας σφοδρής χιονοθύελλας που ξέσπασε στην περιοχή κατά την διάρκεια των εργασιών – και τους άφησε στο Μπέλες. 10 πεσόντες παρέμειναν αγνοούμενοι.

Καταγραφή Γερμανών Πεσόντων (Β) (1)

Καταγραφή Γερμανών Πεσόντων (Α) (1)

Deutscher Ehrenfriedhof Marino Pole (1)

Deutscher Ehrenfriedhof Petric (1)

Wehrmacht-Gräber-Offizier 32 (14.01.1942)

 

Το Π8, ο λοχίας Ίτσιος, ο μύθος και η πραγματικότητα