The Tank Museum at Bovington: Μια ματιά εκ των έσω στο Μουσείο Αρμάτων Μάχης, από το Μιχάλη Ξενικάκη Ανανιάδη

Interviews, WW2, WW2 Wrecks

By Pierre Kosmidis

Φωτογραφίες του Μιχάλη Ξενικάκη Ανανιάδη, δημοσιεύονται στο www.ww2wrecks.com κατόπιν αδείας

1

Είναι ένα από τα πληρέστερα Μουσεία Αρμάτων Μάχης παγκοσμίως, το οποίο διαθέτει μερικά μοναδικά εκθέματα που παρουσιάζουν την εξέλιξη των τεθωρακισμένων από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, μέχρι τις μέρες μας.

Πρόκειται για το Μουσείο του Bovington στην Αγγλία, εκεί όπου εργάζεται ο 28χρονος Μουσειολόγος με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ, στο τμήμα Μουσειακών Σπουδών, Μιχάλης Ξενικάκης Ανανιάδης και μοιράζεται με το www.ww2wrecks.com το πλούσιο φωτογραφικό του αρχείο, αλλά και τις εντυπώσεις του

2

Κατάγομαι από ένα μείγμα Βόλου, Πειραιά και Κρήτης αλλά μεγάλωσα στο Λεωνίδιο Αρκαδίας. Καθώς, ως γνωστόν, του Κρητικού του λείπει η Κρήτη ακόμα και όταν βρίσκεται εκεί, πάντα ένιωθα μια ιδιαίτερη έλξη προς αυτές μου τις ρίζες η οποία μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο.

3

Για λογαριασμό του Tank Museum έχω αναλάβει διάφορα projects με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρουσιάζουν η διαμεσολάβησή μου για την ανέυρεση υλικού στα αρχεία του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών ώστε να πλαισιωθεί μία έκθεση που θα αναφέρεται στις μάχες κατά την υποχώρηση των Συμμαχικών στρατευμάτων το 1941 από την Βόρεια Ελλάδα μεταξύ άλλων μαχών, δακτυλογράφηση συνεντεύξεων βετεράνων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, διεξαγωγή έρευνας για ανεύρεση αντικειμένων προς αγορά εκ μέρους του μουσείου και παρουσίαση αποτελεσμάτων έρευνας σχετικά με οχήματα που έδρασαν στον ελλαδικό χώρο πριν την εισβολή των Γερμανών το 1941.

4

Βρέθηκα στην Αγγλία γιατί ένοιωθα πως χρειαζόμουν να πάω τις σπουδές μου ένα βήμα παραπέρα. Έτσι, έκανα άιτηση για μεταπτυχιακές σπουδές στο University of Leicester στο τμήμα Museum Studies. Έγινα δεκτός και προετοιμάστηκα για τον δρόμο του εξωτερικού…

5

Τελευταίο κομμάτι των σπουδών μου ήταν δύο μήνες πρακτική άσκηση σε μουσείο της επιλογής μας. Η επιλογή ήταν πολύ εύκολη για εμένα καθώς ήταν λίγα τα μουσεία που συνδύαζαν την στρατιωτική ιστορία και τοποθεσία εκτός Λονδίνου, όπου τα έξοδα είναι απαγορευτικά για χαμηλόμισθους.

6

Ένας πολύ καλός μου φίλος και συμφοιτητής από την Ελλάδα έκανε και αυτός την πρακτική του άκσηση στο Bovington Tank Museum το οποίο ήξερα χρόνια πριν ως το μουσείο με την μεγαλύτερη και πληρέστερη συλλογή τεθωρακισμένων στον κόσμο.

7

Όταν έβλεπα τις φωτογραφίες που μου έστελνε είχα ήδη κάνει την επιλογή μου. Έκανα αίτηση στο μουσείο για πρακτική άσκηση και μετά από μία σύντομη συνέντευξη έγινα δεκτός και εντάχθηκα στην ομάδα του.

8

Με το πέρας των δύο μηνών της πρακτικής είχα λατρέψει το μουσείο και έτσι έκανα αίτηση για μόνιμη εργασία οπουδήποτε, αρκεί να ήταν στο μουσείο.

9

Με τοποθέτησαν σε μόνιμη θέση ως βάση στο μαγαζί με τα σουβενίρ και στα εισιτήρια και έκτοτε συμμετέχω σε μικρά και μεγάλα projects του μουσείου ως ερευνητής, σύμβουλος, συλλέκτης και ενίοτε μεταφραστής.

10

Το ενδιαφέρον μου για την περίοδο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, θα έλεγα 10-11 ετών, καθώς με μάγευαν οι ιστορίες των παππούδων από την περίοδο της Κατοχής.

11

Δεν μπορούσα να συνειδητοποιήσω πως κάτι τόσο ακραίο όπως ο Ναζισμός και ο Φασισμός συνέβησαν όχι και τόσο παλιά… Άρχισα να διαβάζω ιστορικά βιβλία της περιόδου, να επισκέπτομαι μουσεία με τον παππού και να παίζω παιχνίδια και όλα αυτά αποτέλεσαν το μείγμα που με έκανε να νιώθω έναν μαγνητισμό όταν αντικρίζω κάποιο άρθρο, βιβλίο ή αντικείμενο της περιόδου.

12

Περνάω περιόδους όπου μπορεί να είμαι κολλημένος σε ένα έκθεμα και μετά από έναν μήνα να μάθω κάτι για κάποιο άλλο που θα με κάνει να προσκολληθώ πάνω του και να θέλω να μάθω τα πάντα.

IMG_20170717_131255

Έτσι, έχω περάσει τις φάσεις του Tiger 131, του Mark IV, του Whippet του Panther και διαφόρων άλλων… Τώρα νομίζω πως διανύω την φάση του Sherman αλλά αν θα έπρεπε να επιλέξω ένα και μόνο ένα έκθεμα νομίζω πως θα γινόμουν βαρετός και θα έλεγα και εγώ μαζί με χιλιάδες άλλων το Tiger 131.

IMG_20170718_160700

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτή την επιλογή μου με πρωταρχικό την μοναδικότητα του καθώς είναι το μόνο σωζόμενο σε λειτουργική κατάσταση. 

IMG_20170718_162007

Δεύτερον, γιατί είναι Tiger! Το τρομακτικό υπερόπλο του Χίτλερ που εξολόθρευε τα Συμμαχικά άρματα από τεράστιες αποστάσεις με το ίδιο να παραμένει αλώβητο ακόμα και από πολύ κοντινές αποστάσεις.

IMG_20170718_162207

Τα πρώτα άρματα του είδους εμφανίστηκαν το 1942 με σκοπό να εξισορροπήσουν την δύναμη των βαρέων τεθωρακισμένων που διέθετε ο Σοβιετικός στρατός την εποχή εκείνη.

IMG_20170724_092702

Οι Δυτικοί Σύμμαχοι μην έχοντας κάτι αντίστοιχο στο οπλοστάσιο τους αρκέστηκαν στο να χρησιμοποιούν την δύναμη της βιομηχανίας τους για να καταβάλλουν την υπεροχή των αρμάτων αυτών με ορδές αρμάτων, υπεροπλία πυροβολικού και τεράστιες μάζες αεροπορίας.

IMG_20170728_095421

Τρίτον, γιατί γνωρίζουμε πάρα πολλά για την ιστορία του συγκεκριμένου άρματος αλλά μας λείπουν πολλές πληροφορίες ακόμα και έρχονται νέα στοιχεία στο φως συνέχεια.

IMG_20170731_121338

Η ιστορία πίσω από αυτό το άρμα είναι συγκλονιστική και περιλαμβάνει τρομερά ονόματα και σχηματισμούς όπως ο Winston Churchill, King George V, Afrika Korps κ.α.

IMG_20170908_100407

IMG_20170913_140655

Γνωρίζουμε με σιγουριά πως λίγο πριν την κυρίευσή του κατέστρεψε δύο άρματα Churchill που προκάλεσαν τον θάνατο ορισμένων από το πλήρωμα και το να κοιτάζεις την κάννη αυτού του πυροβόλου καθημερινά είναι κάτι που είναι συγκλονιστικό και προκαλεί δέος. Στη φωτογραφία πάνω, φαίνεται πως έβλεπε το πλήρωμα μέσα από το σκοπευτικό του Tiger 131.

IMG_20170913_141257

Η κυρίευση του αυτή καθαυτή είναι συνταρακτική καθώς ήταν το αποτέλεσμα εξαιρετικής τύχης με τρεις βολές που δεν είχαν καμία τύχη να διατρήσουν την βαριά θωράκιση να προκαλούν, ωστόσο, τέτοιες ζημιές στο εξωτερικό του άρματος που να το καταστήσουν άχρηστο για το πλήρωμα.

IMG_20170927_141014

IMG_20171027_163006

Συγκεκριμένα, μία βολή κατέστρεψε τον δακτύλιο του πύργου με αποτέλεσμα να μην μπορεί να περιστραφεί, μία δεύτερη βολή κατέστρεψε τον μηχανισμό ανύψωσης και βύθισης του πυροβόλου με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κινηθεί στον κάθετο άξονα και μία τρίτη βολή προκάλεσε βλάβες στο διαμέρισμα του ασυρμάτου του άρματος.

IMG_20180510_112925

IMG_20180621_164513

Έτσι το πλήρωμα μην μπορώντας να επικοινωνήσει και μην μπορώντας να κινήσει το πυροβόλο εναντίον των Συμμάχων το εγκατέλειψε πανικόβλητο. Μεταφέρθηκε εσπευσμένα στην Αγγλία για δοκιμές και μελέτες και αποτέλεσε το αστέρι της παρέλασης στο Λονδίνο για τον εορτασμό της αιχμαλώτισής του.

IMG_20180625_110348

IMG_20180628_093022

Ύστερα από πολλά χρόνια δόθηκε στο Tank Museum για συντήρηση και έκτοτε αποτελεί αναμφίβολα το διασημότερο άρμα του μουσείου. Ενδιαφέρον αποτελεί το ότι εμφανίστηκε στην ταινία Fury του 2014 μαζί με το άλλο αστέρι του μουσείου, το Sherman M4A2 Fury.

IMG_20180725_121906(1)

Το ενδιαφέρον μπορεί να είναι μεγάλο αλλά τα διδάγματα της ιστορίας νομίζω πως κάπου εξασθενούν ή διαστρεβλώνονται. Διανύουμε μία πολύ δύσκολη περίοδο όπως όλος ο κόσμος. 

IMG_20180725_121936

IMG_20180725_122105

Τα χρέη είναι τεράστια και υπάρχει πόλωση στον πληθυσμό που προκαλείται από την εξαθλίωση και την αγανάκτηση της λεγόμενης ‘κρίσης’.

IMG_20180725_122335

IMG_20180807_132404

Ένας λαός που περνάει δύσκολα, αναμοχλεύει το παρελθόν του ψάχνοντας να βρει φιγούρες, μορφές, ήρωες και εικόνες που να μπορεί να ταυτιστεί μαζί τους.

IMG_20180807_132427

IMG_20180823_145026

Αυτό είναι παγκόσμιο φαινόμενο και ανιχνεύσιμο σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου… Έτσι και η Ελλάδα, μέσα από τις δυσκολίες ψάχνει να βρει ένδοξα ονόματα και ηρωισμούς του παρελθόντος ώστε να την βοηθήσουν στο σήμερα.

IMG_20180926_095104

IMG_20180926_095121

Αναπόφευκτα τέτοια βρίσκονται σε περιόδους πολέμου και η τελευταία μεγάλη σύρραξη της χώρας μας ήταν με τον πόλεμο του ’40 όπου γράψαμε, ομολογουμένως, λαμπρές σελίδες κάνοντας τον κόσμο όλο να μιλάει για την μικρή αλλά διόλου ασήμαντη Ελλάδα μας.

IMG_20180926_095151

IMG_20180926_095215

Το όλο θέμα, λοιπόν, έγκειται στην αναζήτηση της εθνικής μας ταυτότητας και σε θεματολογίες που θα ανυψώσουν το εθνικό μας φρόνημα στις δύσκολες στιγμές που περνάμε όλοι μας και νιώθουμε να γονατίζουμε.

IMG_20180926_095241

IMG_20180926_095310

Θεωρώ πως δεν υπάρχει ένα ενιαίο δίδαγμα από τον πόλεμο καθώς ποτέ τα πράγματα δεν είναι ασπρόμαυρα ούτε έχουν μόνο δύο όψεις. Πολιτικοί και από τις δύο πλευρές εκμεταλλεύτηκαν τα νιάτα για να μαυρίσει ο πλανήτης. Όπως ακριβώς γίνεται και σήμερα σε πολλούς τομείς… Λίγα πράγματα αλλάζουν!

IMG_20180926_095324

IMG_20180926_095507

Έχω, όμως, να πω το εξής: Η γνώση είναι το μεγαλύτερο όπλο και το βιβλίο ο καλύτερος φίλος όποιου θέλει να βρει αλήθειες.

IMG_20180926_095546

IMG_20180926_095849

Ξεκίνησα την συλλογή μου το 2007 όταν έτυχε να περάσω από ένα παλαιοπωλείο του Πειραιά. Μέχρι τότε δεν είχα ιδέα ότι μπορούσα να αγοράσω τα αντικείμενα που θαύμαζα στα μουσεία και διάβαζα στα βιβλία μου.

IMG_20180926_100805

IMG_20180926_100826

Έκτοτε εκεί διοχετεύονται σχεδόν όλα μου τα χρήματα και ο ελεύθερος μου χρόνος γεμίζει με την αναζήτηση στο διαδίκτυο για νέα αντικείμενα προς αγορά ή η μελέτη τους σε διάφορες σελίδες. 

IMG_20180926_101019

IMG_20180926_101135

Ξεκίνησε ως γενική συλλογή της παγκόσμιας σύρραξης αλλά τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί στην Κρήτη που είναι και ο αγαπημένος μου τομέας, λόγω καταγωγής.

IMG_20180926_101321

IMG_20180926_101410

Αντικείμενα από όλο τον κόσμο, βρίσκονται σε πεδία μαχών και δωρίζονται από φίλους και συγγενείς, αγοράζονται από το διαδίκτυο με πιο σημαντικό, ίσως, ένα γερμανικό περιβραχιόνιο που δόθηκε σε όλους τους βετεράνους της μάχης της Κρήτης και φέρει την επιγραφή KRETA πάνω. Και πάλι όμως μου είναι πολύ δύσκολο να επιλέξω ένα μόνο αντικείμενο… Δύσκολο χόμπι!

IMG_20180926_101716

IMG_20180926_101924
Ως συμβουλή στο νέο σύλλεκτη θα έλεγα να επικεντρωθεί σε έναν τομέα που θέλει να δώσει βάρος είτε αυτός είναι ιστορική περίοδος (δηλαδή Έπος Αλβανίας, Μάχη της Κρήτης, Μάχη Οχυρών κτλ) είτε είναι είδος εκθέματος (όπως πχ γερμανικά/ιταλικά παράσημα και διακριτικά ή ελληνικά εμβλήματα στολών ή οχήματα κτλ) και να μην ασχολείται με λίγο από τα πάντα. Έτσι θα μπορέσει να αποκτήσει μεγάλη γνώση στον τομέα του και θα μπορέσει να βοηθήσει την υπόλοιπη συλλεκτική κοινότητα.

IMG_20180926_102046

IMG_20180926_102643

Η ιστορία του άρματος στην σύγχρονη μορφή του ως τεθωρακισμένο όχημα που φέρει οπλισμό και μεταφέρει προσωπικό γεννήθηκε στο Bovington της Αγγλίας καθώς εκεί έγιναν οι πρώτες δοκιμές των πρώτων πειραματικών σχεδίων.

IMG_20180926_103240

IMG_20180926_103905

Η τοποθεσία επιλέχθηκε καθώς ήταν απομακρισμένη από όλα τα μεγάλα κέντρα και μακριά από εχθρικά μάτια. Το άρμα ήταν η ιδέα που γεννήθηκε από το τέλμα των χαρακωμάτων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με στρατιώτες να ζουν και να πεθαίνουν σε αβάσταχτες συνθήκες επί σειρά μηνών χωρίς εδαφικά οφέλη. 

IMG_20181003_114732

IMG_20181003_114834

Τα συρματοπλέγματα με ύψος 2,5-3 μέτρα και βάθος 10-15 μέτρα καθώς και το πολυβόλο έκαναν κάθε κίνηση εναντίον του εχθρού απαγορευτική.

Οι Άγγλοι αποφάσισαν να θέσουν την πανάρχαια ιδέα του θωρακισμένου οχήματος σε εφαρμογή και να δημιουργήσουν ένα όχημα που να προστατεύει το προσωπικό του, να συνοδεύει το πεζικό μέχρι το εχθρικό χαράκωμα, να ανοίγει δρόμο στο εχθρικό συρματόπλεγμα και να καθηλώνει τα πολυβόλα με τα δικά του όπλα.

IMG_20181003_114849

IMG_20181003_114902

Έτσι, το πρώτο μοντέλο, γνωστό και ως Little Willy γεννήθηκε κάτω από απόλυτη μυστικότητα το 1915. Το όνομα του νέου αυτού όπλου είναι Tank όπου στα αγγλικά σημαίνει δεξαμενή. 

IMG_20181003_114949

IMG_20181003_115019

Μόνο τυχαίο δεν είναι το όνομα καθώς επιλέχθηκε με σκοπό να ξεγελάσει σε περίπτωση που κάποιο ανεπιθύμητο αυτί ή μάτι ακούσει ή δει κάτι σχετικά με αυτό το όπλο. 

IMG_20181003_115043

IMG_20181003_115058

Το πρώτο άρμα, ο Little Willy, μοιάζει οπτικά με δεξαμενή νερού και έτσι οι σχεδιαστές ήλπιζαν να ξεγελάσουν τον εχθρό πως πρόκειται απλώς για ένα σύστημα μεταφοράς νερού στην πρώτη γραμμή. 

IMG_20181003_115127

IMG_20181003_115204

Ο επισκέπτης του μουσείου μπορεί να δει πάνω από 350 άρματα από το Little Willy του 1915 μέχρι και το τελευταίο άρμα του βρετανικού στρατού που χρησιμοποιεί τώρα, το Challenger 2.

IMG_20181003_115234

IMG_20181003_115731

Στις αίθουσες παρελαύνουν άρματα και οχήματα θρύλοι που εντυπωσιάζουν για διάφορους λόγους, άλλα για το μέγεθος, για το σχήμα, για την απελπισία του σχεδιασμού τους, για το βάρος τους αλλά και για την λύση που έδωσαν σε ένα πρόβλημα. 

IMG_20181003_120219

IMG_20181003_120249

Μερικά από αυτά τα άρματα θρύλοι είναι, Tank Mark IV, Sherman, M3 Grant, Whippet, Renault FT-17, Rolls Royce Armoured Car, Panzer I- IV, Matilda I & II, Tiger I, Tiger II, Somua S35, Char B1, Panther, JagdTiger, JagdPanther, Crusader, Tortoise και πάρα πολλά άλλα από άρματα που κολυμπούν μέχρι άρματα που πετούν και από άρματα που ζυγίζουν λίγα κιλά μέχρι αυτά των 70 τόννων.

IMG_20181003_120311

IMG_20181003_120405
Το μουσείο όμως δεν είναι μόνο μία απλή, βαρετή επίδειξη αρμάτων αλλά ένας διαδραστικός χώρος όπου μπορείς να περιπλανηθείς στο μεγαλύτερο ομοίομα χαρακώματος της Αγγλίας και να βιώσεις τις συνθήκες ζωής του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, να ακολουθήσεις τις ζωές ενός από τα πρώτα πληρώματα άρματος και να δεις τα βιώματα τους πριν κατά και μετά τον πόλεμο, να δεις πως έγινε η αλλαγή από την χρήση ίππων στην χρήση ιπποδύναμης και να εισέλθεις σε ένα ομοίvμα σύγχρονου Αγγλικού φυλακίου στο Αφγανιστάν.

IMG_20181003_120518

IMG_20181003_120534

Τις ημέρες των σχολικών διακοπών λαμβάνει χώρα επίδειξη στην κεντρική αρένα με διαφορετικούς τύπους οχημάτων και επισκέπτες ως εθελοντές πραγματοποιούν επίθεση εναντίον ‘εχθρικού’ άρματος και ανακατάληψη ενός στρατηγικού λόφου. 

IMG_20181003_120549

IMG_20181003_120606

Ύστερα, ο επισκέπτης μπορεί να εισέλθει στον χώρο του Vehicle Conservation Centre όπου φυλάσσεται η δευτερεύουσα συλλογή του μουσείου και όπου απολαμβάνεις την θέα 150 αρμάτων από κάτω σου που βρίσκονται σε διάφορα στάδια συντήρησης.

IMG_20181003_120635

IMG_20181003_120828

Θα συμβούλευα τον επισκέπτη να μην χάσει τα παρακάτω άρματα και αίθουσες: Little Willy, Mark IV, Trench Experience, Tiger I και Tiger Collection, TOG II, Fury, Challenger 2 και να αφιερώσει στο μουσείο μία ολόκληρη μέρα, δηλαδή 6-7 ώρες εκτός και αν υπάρχει η δυνατότητα διαμονής κοντά και γίνουν δύο οι μέρες επίσκεψης από 4 ώρες η καθεμία.

IMG_20181003_120931

IMG_20181003_120947

IMG_20181003_121040

Αναμβισφήτητα αποτελεί από τα καλύτερα μουσεία της Αγγλίας με το εισιτήριο να είναι για δώδεκα μήνες και με ένα πωλητήριο που σε προσκαλεί να ξοδέψεις μια… ολόκληρη περιουσία!

IMG_20181003_121138

IMG_20181003_125848

Tiger moving 13-09-17 (7)

Tiger moving 13-09-17 (18)

Tiger moving 13-09-17 (29)

IMG_20170908_100407

IMG_20180725_121906

IMG_20180725_122105

IMG_20180725_122335

IMG_20180807_132404

IMG_20180807_132427

IMG_20180823_145026

IMG_20180926_095104

IMG_20180926_095121

IMG_20180926_095130

IMG_20180926_095151

IMG_20180926_095215

IMG_20180926_095241

IMG_20180926_095324

IMG_20180926_095345 IMG_20180926_095433

IMG_20180926_095507

IMG_20180926_095706

IMG_20180926_095818

IMG_20180926_102046

IMG_20180926_103240

IMG_20180926_103905

 

THE TANK MUSEUM