Ιστορικό Πανόραμα: Όταν η Ιστορία ζωντανεύει στη Βέροια

Interviews, WW2, WW2 in Greece

By Pierre Kosmidis

Φωτογραφίες και πληροφορίες:  Ιωάννης Καμπούρης και Ευάγγελος Παπαθεοχαρίδης

Το www.ww2wrecks.com απευθύνθηκε στον κ. Ευάγγελο Παπαθεοχαρίδη, προκειμένου να παρουσιάσει τους λόγους για τους οποίους ένα σωστά δομημένο Μουσείο μπορεί να αποτελέσει κοιτίδα ενημέρωσης και διατήρησης της ιστορικής μνήμης, αλλά και τους κινδύνους που κρύβουν για την ιστορική ακρίβεια και την εγκυρότητα των εκθεμάτων, απόπειρες ανθρώπων χωρίς γνώσεις και πολλές φορές με ιδιοτελείς σκοπούς, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στη συλλογή ιστορικών αντικειμένων.

Το «Ιστορικό Πανόραμα» αποτελεί μια διαρκή έκθεση που στεγάζεται στο Χώρο Τεχνών Βέροιας και σκοπό έχει να παρουσιάσει στο κοινό πτυχές της τοπικής ιστορίας της Βέροιας, μέσα από τα διάφορα τεκμήρια που περιλαμβάνονται σε αυτήν.

Τα παλαιότερα εκθέματα που περιλαμβάνονται στην έκθεση χρονολογούνται από την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης, ενώ δε λείπουν και άλλα που σχετίζονται με διάφορους αγώνες του Ελληνικού Έθνους μέχρι την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων και την απελευθέρωση της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό.

Όπλα της περιόδου της ελληνικής επαναστάσεως του 1821.
Όπλα της περιόδου της ελληνικής επαναστάσεως του 1821.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ενότητα που αφορά τη νεότερη ιστορία της πόλης και συγκεκριμένα την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα από το στρατιωτικό υλικό (οπλισμός, ρουχισμός κ.τ.λ.) και το αρχειακό υλικό (έγγραφα, εφημερίδες κ.τ.λ.) και σε συνδυασμό με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να αποκομίσει μια σφαιρική εικόνα για την περίοδο της Κατοχής στην πόλη.

Γενική άποψη της εισόδου της εκθέσεως.
Γενική άποψη της εισόδου της εκθέσεως.

Τέλος, σε ειδικές προθήκες εκτίθενται μοντέλα πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών κ.τ.λ. τα οποία συνέβαλαν με την παρουσία τους στην διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας αλλά συμμετείχαν και σε πολεμικά γεγονότα παγκοσμίου ενδιαφέροντος.

Μοντελιστικη γωνία της πολεμικής μας αεροπορίας.
Μοντελιστικη γωνία της πολεμικής μας αεροπορίας.

“Σε μια εποχή που η ιστορική μνήμη αδυνατίζει, η οργάνωση και λειτουργία ιστορικών μουσείων είναι μια αδήριτη ανάγκη. Εδώ να επισημάνουμε μια αντιφατικότητα. Η πολιτεία έχει ουσιαστικά επικεντρώσει το ενδιαφέρον της μέχρι την επανάσταση του 1821, από εκεί και πέρα, η πρόσφατη δηλαδή ιστορία έχει αφεθεί “ανυπεράσπιστη”. Αποτέλεσμα η πρόσφατη ιστορία μας όχι μόνο να μην προβάλλεται, αλλά να κινδυνεύει με διαστρέβλωση, πειραματισμούς και ατεκμηρίωτες αναφορές.

3
“Στη λογική αυτή είναι πολλά τα “μουσεία” που αντί να συμβάλλουν στην ενδυνάμωση της ιστορικής μνήμης μέσα από την επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση, με το να έχουν αφεθεί στα χέρια αναρμόδιων, ούτε στο ελάχιστο δε μπορούν να τη διαχειριστούν με επάρκεια και αποτελεσματικότητα, για να μην προχωρήσουμε σε ποιο βαρείς χαρακτηρισμούς”, επισημαίνει ο κ. Ευάγγελος Παπαθεοχαρίδης και συνεχίζει:

Εκτινασομενο κάθισμα και κινητήρας αεροπλάνου F5A και φόρμα χειριστή.
Εκτινασομενο κάθισμα, κινητήρας αεροσκάφους F5A και φόρμα χειριστή.

“Βέβαια ο όρος μουσείο είναι αρκετά βαρύς, έτσι και εμείς την προσπάθεια μας τη χαρακτηρίζουμε ως διαρκή έκθεση ιστορικού υλικού, με το γενικό τίτλο “Ιστορικό Πανόραμα”. Αν θέλουμε να είμαστε έντιμοι και συμβατοί με την επιστημονική έννοια του όρου μουσείο, πρέπει να διανύσουμε πολύ δρόμο και από τη στιγμή που δεν τον έχουμε κάνει, θεωρώ αδόκιμο να χρησιμοποιούμε τον όρο μουσείο.”

9
“Αν θέλουμε να χαρακτηριστούμε ως μουσείο, πρέπει να αναπτυχθούν παράλληλα με την έκθεση, δράσεις και υπηρεσίες που θα προσιδιάζουν με τη λειτουργία ενός μουσείου.”

Μαθητές σχολείων επισκέπτονται το ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ
Μαθητές σχολείων επισκέπτονται το ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ

“Δυστυχώς σήμερα η κάθε συλλογή, αξιόλογη ή μη, αυτοχαρακτηρίζεται μουσείο χωρίς να τηρούνται οι ελάχιστες προδιαγραφές ακόμα και σε ότι αφορά το εκθεσιακό της κομμάτι.”

Κάλυκες του ελληνικού στρατού του 1910 από τυφέκιο Mannlicher Schoenauer των 54 χιλιοστών μετά τον καθαρισμό τους, από την αψιμαχία του Ε.Σ με τον τουρκικό στη θέση Βρωμοπηγαδο, λίγα χιλιόμετρα μακρυά από την Βέροια.
Κάλυκες του ελληνικού στρατού του 1910 από τυφέκιο Mannlicher Schoenauer μετά τον καθαρισμό τους, από την αψιμαχία του Ε.Σ με τον τουρκικό στη θέση Βρωμοπηγαδο, λίγα χιλιόμετρα μακρυά από την Βέροια.

“Το Ιστορικό Πανόραμα έχουμε τη χαρά να τελεί υπό την εποπτεία και πολλαπλή υποστήριξη της πολιτιστικής κοινωφελούς επιχείρησης του Δήμου Βέροιας (ΚΕΠΑ) και αυτό μας δίνει μας προσφέρει σημαντικές δυνατότητες και προοπτικές.”

10

“Την έκθεση μας επιμελείται συνεργάτης, διδάκτωρ ιστορίας, ο οποίος παράλληλα έχει και την ευθύνη της εκπόνησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων στο πλαίσιο της έκθεσης.”

12

“Βέβαια και εμείς έχουμε πολλά να κάνουμε ακόμα, αλλά προσπαθούμε διαρκώς ώστε η έκθεση μας να είναι “έντιμη”, τεκμηριωμένη και να εμπλουτίζεται διαρκώς με νέα τεκμήρια.”

Οπλοβομβίδα 11Α3 για την εξάσκηση των στρατιωτών.
Οπλοβομβίδα 11Α3 για την εξάσκηση των στρατιωτών.

“Εδώ να σημειώσουμε ότι στην έκθεση μας έχουμε δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στην τοπική ιστορία με αναφορά στην περίοδο και μέχρι την απελευθέρωση της αλλά και μετέπειτα. Έχουμε στη διάθεση μας και σημαντικά τεκμήρια από την απελευθέρωση της πόλης, από την πρώτη περίοδο της ελεύθερης ζωής της, από την εθνική άμυνα και τέλος από την περίοδο της κατοχής αλλά και της αντίστασης.”

11
“Να σημειώσω ότι υπάρχουν πολλοί φίλοι που μας εμπιστεύονται το υλικό τους για την έκθεση. Μάλιστα στην προσπάθεια μας να αξιοπιοιήσουμε το υλικό μας το έχουμε εντάξει στο “Κεντρο Τοπικής Ιστορίας και Πολιτισμού”, το οποίο και έχει αναλάβει την τεκμηρίωση και αξιοποίησή του.”

Κράνος Μ1 Έλληνα ανθυπολοχαγού από τον Πόλεμο της Κορέας
Κράνος Μ1 Έλληνα ανθυπολοχαγού από τον Πόλεμο της Κορέας

“Τέλος συνεργαζόμαστε με πολλούς συλλέκτες αλλά και φορείς (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης κλπ), διοργανώντας παράλληλες περιοδικές εκθέσεις με θέματα ιστορίας.

Προοπτικά προσδοκούμε η έκθεση να μεταστεγαστεί σε ένα άλλο χώρο, ικανό να στεγάσει και να απλωθεί σε νέες ενότητες.”

13

 
“Την έκθεση επισκέπτονται σχολεία αλλά και μεμονωμένοι επισκέπτες και μέσα από τη λειτουργία της, προσπαθούμε να εισφέρουμε όσο το μπορούμε στην ενδυνάμωση της ιστορικής μνήμης. Τα εκθέματα της έκθεσης αλλά και ο τρόπος οργάνωσης της πιστεύουμε ότι βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση”, καταλήγει ο κ. Ευάγγελος Παπαθεοχαρίδης.

Όποιος θέλει να επισκεφθεί το ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ, μπορεί να επικοινωνήσει τηλεφωνικά στο 23310-78100 ή στο email Johnkabouri[at]gmail.com